#matura2018 (9) najładniejszy albo najbrzydszy, a może po prostu lepszy? Stopniowanie przymiotników włoskich.

Zapraszam na kolejny wpis dotyczący zagadnień związanych z maturą 2018 z języka włoskiego. Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Zajrzyj także do grupy italomaniacy.plgdzie znajdziesz dość pokaźną ilość italomaniaków (jak sama nazwa wskazuje 😉 ). Zachęcam także do polubienia fan page’a na facebook’u italia-nel-cuore.

Poniższy wpis dotyczący stopniowania przymiotników w języku włoskim, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Przymiotnik

(stopniowanie)

stopniowanie przymiotnika

  • stopniowanie przymiotników umożliwia porównywanie natężenia tej samej cechy
  • przymiotniki tworzą 3 formy: stopień równy: ładny, stopień wyższy: ładniejszy i stopień najwyższy: najładniejszy
  • wyróżnia się trzy typy stopniowania: regularne, nieregularne i opisowe

stopniowanie przymiotników w języku włoskim

stopniowania przymiotników dokonuje się w dwojaki sposób:

  1. przez porównywanie = stopniowanie względne
    Mio marito è il più buono (il migliore) di tutti.  – Mój mąż jest najlepszy ze wszystkich.
  2. bez porównywania = stopniowanie bezwzględne
    Mio marito è buonissimo (lub: molto buono). – Mój mąż jest bardzo dobry.

stopniowanie względne – relativo: più, il più
stopień równy – grado positivo

typowe dla tego stopnia są wyrażenia: così…come – tak…jak, tanto…quanto – tak…jak

Andrea è così buono come Maria. – Andrzej jest równie dobry jak Maria.
Andrea è tanto buono quanto bravo. – Andrzej jest równie dobry jak zdolny.
Maria è tanto simpatica quanto intelligente. – Maria jest tak samo sympatyczna jak inteligentna.
Maria è così simpatica come Diana. – Maria jest tak sympatyczna jak Diana.

stopień wyższy – grado comparativo
stopień wyższy = stopień równy + più

buono, più buono – dobry, lepszy (dosł. bardziej dobry)

Stopień wyższy tworzy się za pomocą:

– przyimka: di, jeżeli porównanie dotyczy rzeczo­wnika:
Andrea è più buono di Maria. – Andrzej jest lepszy (bardziej dob­ry) od Marii.

– spójnika: che, jeżeli porównanie dotyczy przymio­tników i czasowników
Andrea è più buono che bravo. – Andrzej jest lepszy (bardziej dobry) niż zdolny.
Andrea preferisce studiare che lavorare. – Andrzej woli uczyć się niż pracować.

stopień najwyższy – grado superlativo
stopień najwyższy = stopień równy + il più

buono, più buono, il più buono – dobry, lepszy (dosł.: bardziej dobry), najlepszy (dosł. najbardziej dobry)

Andrea è il più buono di tutti. – Andrzej jest najlepszy (najbardziej dobry) ze wszystkich.

  • typowe dla tego stopnia są wyrażenia

il più…di – najbardziej…z, il più…fra – najbardziej…pomiędzy, il più…che – najbardziej..z
il meno…di – najmniej..z, il meno…fra – najmniej…miedzy, il meno…che – najmniej..z

  • stopień najwyższy można tworzyć także

– powtarzając przymiotnik
Ha gli occhi azzurri azzurri. – Ma intensywnie niebieskie oczy.

– poprzez poprzedzenie przymiotnika przedrostkiem: arci, ultra, stra, sopra, sovra, super, extra, iper
straricco – przebogaty; stragrande – przeogromny; supersonico – ponaddźwiękowy; ipersensibile – nadwrażliwy

kliknij w tabelę aby powiększyć

* niektóre przymiotniki zachowały w stopniu najwyższym bezwzględnym końcówki łacińskie

errimo: misero – nędzny, miserrimo – bardzo nędzny; celebre – sławny, celeberrimo – bardzo sławny; – entissimo: benefico – dobroczynny, beneficentissimo – niezwykle dobroczynny, magnifico – wspaniały magnificentissimo – niezwykle wspaniały

stopniowanie może mieć również charakter negatywny:

typowe dla tego stopnia są wyrażenia: meno…di – mniej od, mniej niż, meno…che – mniej od, mniej niż

Andrea non è più buono di Maria. – Andrzej nie jest lepszy od Marii.
Andrea è meno buono di Maria. – Andrzej jest mniej dobry od Marii.
Andrea non è tanto buono quanto bravo. – Andrzej nie jest tak dobry, jak zdolny.
Andrea è meno buono che bravo. – Andrzej jest mniej dobry niż zdolny.
Andrea è il meno buono di tutti. – Andrzej jest najmniej dobry ze wszystkich.

stopniowanie bezwzględne – assoluto: dotyczy tylko stopnia najwyższego
stopień najwyższy bezwzględny przymiotników może być tworzony na dwa sposoby:

  1. porzedzając postać stopnia równego przysłówkami: molto, tan­to, assai:
    stopień najwyższy = molto / tan­to / assai + stopień równy 
  2. dodając do tematu przymiotnika przyrostek: issimo
    stopień równy + końcówka: issim

molto buono lub buonissimo – bardzo dobry, znakomity, świetny, wspaniały, niezwykły

Andrea è molto bravo. = Andrea è bravissimo.- Andrzej jest bardzo zdolny.
La pizza è molto buona (lub: buonissima). – Pizza jest bardzo dobra, wyśmienita.

Przymiotnik – stopniowanie (teoria) wersja pdf

Reklamy

#matura2018 (8) jaki? który? czyj? rzecz o przymiotniku (rodzaj i liczba)

Zapraszam na kolejny wpis dotyczący zagadnień związanych z maturą 2018 z języka włoskiego. Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący rodzaju i liczby przymiotników w języku włoskim, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Przymiotnik

(aggettivo)

  • przymiotnik to odmienna część mowy, która określa rzeczownik
  • może być rodzaju męskiego lub żeńskiego i podlegać stopniowaniu
  • odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje?

przymiotnik w języku włoskim

  • przymiotniki: zgadzają się w liczbie i rodzaju z rzeczownikami, do których się odnoszą. Jeśli rzeczownik jest poprzedzony przymiotnikiem, to rodzajnik zgadza się w z przymiotnikiem a nie z rzeczownikiem

(il) l’atlante nuovo,
ale: il nuovo atlante – nowy atlas

  • w niektórych przypadkach miejsce przymiotnika: przed lub po rzeczowniku zmienia jego znaczenie

Vedo un solo ragazzo. – Widzę tylko jednego chłopca.
Vedo un ragazzo solo. – Widzę chłopca samego (bez towarzystwa).
Lui era un grand’uomo, ma non era un uomo grande. – On był wielkim człowiekiem, ale nie był wysokiego wzrostu.

  • wyróżnia się 2 zasadnicze grupy przymiotników
  1. przymiotniki zakończone w rodzaju męskim na: o
  2. przymiotniki mające wspólne zakończenie dla rodzaju męskiego i żeńskiego

kliknij w obrazek aby powiększyć

przymiotniki zakończone na: i

w języku włoskim istnieją trzy przymiotniki zakończone na: i

pari – równy, impari – nieparzysty, dispari – nieparzysty, nierówny

  • w liczbie pojedynczej rodzaju żeńskiego mają końcówkę: a
  • w liczbie mnogiej rodzaju męskiego i żeńskiego końcówkę: i: pari, parità, pari, pari – równy, równa, równi

przymiotniki nieodmienne

rzeczowniki w funkcji przymiotników, określające kolory:
rosa – różowy,
viola – fioletowy,
lillà – lila,
blu – ciemnoniebieski, granatowy,

nie zmieniają końcówek bez względu na rodzaj i liczbę:
la matita blu – granatowy ołówek,
i quaderni viola – fioletowe zeszyty,
le rose rosa – różowe róże

kliknij w obrazek aby powiększyć

  • przymiotniki zakończone w rodzaju męskim na: o, e, a, i, w liczbie mnogiej zmieniają końcówkę na: i

il libro giallo, i libri gialli – żółta książka, żółte książki
il problema grande, i problemi grandi – duże problemy

  • przymiotniki rodzaju żeńskiego zmieniają końcówki liczby pojedynczej z: a na e oraz e, i na i

una casa bella, le case belle – piękny dom, piękne domy

  • przymiotniki zakończone na: co, go, w liczbie mnogiej zmieniają końcówkę na: chi, ghi lub ci, gi

antico – dawny, stary / antichi – dawni, starzy
largo – szeroki / larghi – szerocy,

WYJĄTEK!
greco, greci – grecki, greccy,
fantastico, fantastici – fantastyczny, fantastyczni,
simpatico, simpatici – sympatyczny, sympatyczni

  • przymiotniki nieodmienne mają taką samą formę w obu rodzajach oraz liczbach

beige – beżowy,
viola – fioletowy,
avvenire – przyszły, to, co ma nadejść,
blu – niebieski,
pari – parzysty,
dappoco – niezdolny, nieudolny.

 

GARŚĆ PLIKÓW DO TEORII I ĆWICZEŃ


Przymiotnik (teoria) wersja pdf
Przymiotnik – ćwiczenia , cz. 1 (strona www)
Przymiotnik – ćwiczenia , cz. 2 (strona www)
Przymiotnik – ćwiczenia , cz. 3 (strona www)

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

#matura2018 (7) – zaimki dzierżawcze

Zapraszam na kolejny wpis dotyczący zagadnień związanych z maturą 2018 z języka włoskiego. Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący zaimków dzierżawczych, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Zaimki dzierżawcze

 ZAIMKI DZIERŻAWCZE

liczba pojedyncza

liczba mnoga

rodzaj męski

rodzaj żeński

rodzaj męski

rodzaj żeński

jeden posiadacz

mio mój

mia moja

miei moi

mie moje

tuo twój

tua twoja

tuoi twoi

tue twoje

suo jego / jej

sua jego / jej

suoi jego / jej

sue jego / jej

Suo Pani / Pana

Sua Pani / Pana

Suoi Pani / Pana

Sue Pani / Pana

wielu posiadaczy

nostro nasz

nostra nasza

nostri nasi

nostre nasze

vostro wasz

vostra wasza

vostri wasi

vostre wasze

loro ich

loro ich

loro ich

loro ich

Zaimki przymiotne dzierżawczewystępują razem z rzeczownikiem:
określają rzeczownik tak jak przymiotnik: il tuo libro – twoja książka

Zaimki rzeczowne dzierżawczezastępują rzeczownik:
Di chi è questa borsa? È la mia. – Czyja jest ta torebka? Jest moja (ta torebka).

zaimki przymiotne dzierżawcze – aggettivi possessivi

Zaimki przymiotne dzierżawcze występują z rzeczownikiem:
il tuo libro, i tuoi libri – twoja książka, twoje książki

Zaimek dzierżawczy zgadza się, co do liczby i rodzaju z przedmiotem posiadanym, a nie z osobą posiadającą:
il nostro libro, i nostri libri – nasza książka, nasze książki.

Poza wyjątkami, rzeczowniki poprzedzane przez zaimek dzierżawczy używane są zawsze z rodzajnikiem określonym:
il tuo cane – twój pies
i vostri professori – wasi nauczyciele

W niektórych przypadkach, zaimki przymiotne dzierżawcze mogą być poprzedzone rodzajnikiem nieokreślonym:
un mio amico – jeden z moich przyjaciół
un suo disco – jedna z jego / jej płyt
una tua maglia – jeden z twoich swetrów.

Forma rodzajnika, który poprzedza zaimek, zależy od zaimka, a nie od rzeczownika, który po nim następuje:
lo zaino – plecak, il mio zaino – mój plecak
lo – rodzajnik określony przed: x, z, s, gn, pn tj. przed zaino, il – rodzajnik określony przed spółgłoską tj. przed mio

Zaimka loro używa się gdy osób posiadających jest więcej niż jedna:
il loro libro – ich (Państwa, Pań, Panów) książka, i loro libri – ich (Państwa, Pań, Panów) książki.

Zaimek przymiotny dzierżawczy traci rodzajnik:

– w zdaniach wykrzyknikowych i w wołaczu:
Figlia mia! – Córko moja!
Amore mio! – Miła moja!
Mamma mia! – Matko moja ! O matko !

– gdy przymiotnik dzierżawczy stoi po określanym rzeczowniku:
Vado a casa mia. – Idę do mojego domu.
Non è colpa mia. – To nie moja wina.

– gdy przymiotnik dzierżawczy jest poprzedzony czasownikiem essere – być lub diventare – zostać, stać się, na przykład:
Maria è diventata mia amica. – Maria została moją przyjaciółką.
Questa maglia è tua. – Ten sweter jest twój.
Sono suoi questi occhiali. – Te okulary są jego.
È nostro questo libro? – Ta książka jest nasza?

– kiedy poprzedza rzeczownik określający bliskie pokrewieństwo;
il padre – ojciec
l
a madre matka
il figlio – syn
la figlia – córka
il fratello – brat
la sorella – siostra
il nonno – dziadek

   Rodzajnik opuszcza się, jeśli rzeczownik:
– występuje w liczbie mnogiej: mio fratello – mój brat, ale i miei fratelli – moi bracia
– w formie zdrobniałej: il mio fratellino – mój braciszek
– gdy towarzyszy mu przymiotnik: il mio fratello maggiore – mój starszy brat
– rzeczownik oznaczający pokrewieństwo poprzedzony jest przez przymiotnik dzierżawczy loro: il loro fratello – ich brat

zaimki rzeczowne dzierżawcze – pronomi possessivi

Zaimki rzeczowne zastępują rzeczownik:
Di chi è questa borsa? È la mia. – Czyja jest ta torebka? Jest moja (ta torebka).

Są zazwyczaj poprzedzone rodzajnikiem:
Questa borsa è la mia, quella è la tua. – Ta torba jest moja, tamta jest twoja.

Mogą pełnić funkcję podmiotu lub dopełnienia:
il mio, il tuo, il suo – mój, twój, jego.
A ciascuno il suo. – Każdemu to, co mu się należy.
Ho pagato del mio. – Zapłaciłam z moich pieniędzy.

 i miei, i tuoi, i suoi itd. mogą oznaczać krewnych, rodziców lub przyjaciół:
Devo telefonare ai miei – Muszę zatelefonować do moich najbliższych.
Arrivano i nostri – Nadchodzą nasi.
È uno dei loro – To jeden z ich bliskich (lub przyjaciół).

W korespondencji la mia, la tua, la sua itd. może oznaczać list, pocztówkę, podanie:
Rispondo alla tua del 20 marzo – Odpowiadam na twój (list) z 20 marca.
Con riferimento alla Vostra del 5 maggio – Nawiązując do Waszego (pisma) z 5 maja.

 

GARŚĆ PLIKÓW DO TEORII I ĆWICZEŃ

Zaimki dzierżawcze (teoria) wersja pdf
Zaimki dzierżawcze – ćwiczenia + klucz (wersja pdf)
Zaimki dzierżawcze – ćwiczenia, cz. 1 (strona www)
Zaimki dzierżawcze – ćwiczenia, cz. 2 (strona www)
Zaimki dzierżawcze – ćwiczenia, cz. 3 (strona www)
Zaimki dzierżawcze – ćwiczenia, cz. 4 (strona www)

#matura2018 (6) – pronomi diretti i indiretti

Zapraszam na kolejny wpis dotyczący zagadnień związanych z maturą 2018 z języka włoskiego. Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący zaimków dopełnienia bliższego i dalszego, szerzej znanego jako pronomi diretti i indiretti, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Więcej na temat zaimków dopełnienia bliższego i dalszego znajdziecie także tutaj:
1) Pronomi diretti i indiretti – zaimki w języku włoskim na blogu Włoski Online
2) Sierpniowa niedziela z gramatyką: pronomi diretti i indiretti na blogu Studia Ama Parla
3) Pronomi diretti i partykuła ne w czasach złożonych na blogu Studia Ama Parla

Zaimki

pronomi diretti e indiretti

ZESTAWIENIE ZAIMKÓW OSOBOWYCH

niekacentowane – forma atona

akcentowane – forma tonica

mianownik
kto? co? (podmiot)

dopełnienie bliższe

pronomi diretti

biernik: kogo? co?

dopełnienie dalsze

pronomi indiretti

(celownik: komu? czemu?
z przyimkiem: A)

dopełnienie bliższe

pronomi diretti

biernik: kogo? co?

dopełnienie dalsze

pronomi indiretti

(celownik: komu? czemu?
z przyimkiem: A)

liczba pojedyncza

io ja

tu ty

lui on

lei ona

Lei pan, pani

mi mnie

ti ciebie

lo go

la

La pana, panią

mi mi

ti ci

gli (a lui) jemu

le (a lei) jej

Le panu, pani

me mnie

te ciebie, cię

lui go (sé)

lei

Lei pana, panią

me mnie

te tobie

sobie

sobie

sobie

liczba mnoga

noi my

voi wy

loro oni

loro one

Loro państwo

ci nas

vi was

li ich

le je

Le państwa

ci nam

vi wam

gli im

gli im

Loro państwu

noi nas

voi was

loro ich

loro je

Loro państwa

noi nam

voi wam

loro im

Loro państwu

 

kilka prawd o zaimkach

– W języku potocznym najczęściej używa się zaimków nieakcentowanych!

– Zaimki akcentowane i nieakcentowane maja dokładnie to samo znaczenie!

– Zaimki nieakcentowanych używa się, gdy ważniejsza jest sama czynność, a nie jej wykonawca, zaimki akcentowane!

występują, gdy chcemy podkreślić, kto jest wykonawcą czynności lub odbiorcą jej skutków:

zaimek akcentowany: Amo te. – Kocham Cię. Cercano te. – Szukają cię.
zaimek nieakcentowany: Ti amo. – Kocham Cię. Ti cercano. – Szukają cię.

zaimki nieakcentowane zawsze występują z czasownikiem, natomiast zaimki akcentowane mogą występować same

  Chi tu osservi? Lui. – Kogo obserwujesz? Jego.

jeżeli zaimki osobowe w funkcji dopełnienia bliższego: lo, la, li, le lub partykuła „ne” występują w zdaniach w czasach złożonych to trzeba uzgodnić końcówki participio passato

Angela ha visto il suo amico per strada e l’ha (lo+ha) chiamato. – Angela zauważyła na ulicy swojego przyjaciela i zawołała go.

Angela ha visto la sua amica per strada e l’ha (la+ha) chiamata. – Angela zauważyła na ulicy swoją przyjaciółkę i zawołała ją.

Angela ha visto i suoi amici per strada e li ha salutati. – Angela zauważyła na ulicy swoich przyjaciół i zawołała ich.

 Angela ha visto le sue sorelle, ma non e le ha salutate. – Angela zauważyła na ulicy swoje siostry
i zawołała je.

zaimki mogą ulegać elizji przed czasownikami zaczynającymi się od -i, -e, -h

Se incontro Pietro, l’invito (lo+invito). – Jeżeli spotkam Piotra, zaproszę go.
Se incontro Maria, l’invito (la+invito). – Jeżeli spotkam Marię, zaproszę ją.
Mario c’invita (ci+invita). –  Mario zaprasza nas.

miejsce zaimka w zdaniu

zaimki nieakcentowane i zwrotne występują przed czasownikiem a zaimki akcentowane występują po czasowniku

Ci ascoltano. – Słuchają nas. Vi ringraziano. – Dziękują wam.
Leggo il libro. Lo leggo. – Czytam książkę. Czytam ją.
Cerco Luisa. La cerco. – Szukam Luisy. Szukam jej.
Compro i biglietti. Li compro. – Kupuję bilety. Kupuję je.
Che cosa gli regali? – Co mu ofiarujesz?
Mi vede. – Widzi mnie.
Ti chiamo. – Dzwonię da ciebie.

w konstrukcjach: czasownik (czasownik modalny) + bezokolicznik / gerundio / participio passato – zaimki nieakcentowane  i partykuły  mogą stać przed czasownikiem lub po bezokoliczniku, gerundio, participo passato

Voglio regalarvi un libro. = Vi voglio regalare un libro. – Chcę wam ofiarować książkę.
Devo comprare la macchina. – Muszę kupić samochód.
La devo comprare = Devo comprarla. – Muszę go kupić.
Lo voglio conoscere. = Voglio conoscerlo. – Chcę go poznać.
Che cosa hai intenzione di regalargli? – Co zamierzasz mu ofiarować?

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji podmiotu

zaimki pełniące funkcję podmiotu są zwykle pomijane, ponieważ sama forma czasownika wskazuje wykonawcę

  (Io) Studio la grammatica italiana. – (Ja) Uczę się gramatyki włoskiej.

zaimki: Lei – pan, pani oraz Loro – państwo są formami grzecznościowymi.

Lei è di Cracovia? – Jest pan / pani z Krakowa?
* w liczbie mnogiej zamiast Loro, państwo używa się zaimka voi – wy:

 Voi siete stranieri? – Czy są państwo obcokrajowcami?
*druga osoba liczby mnogiej: voi – wy, używana jest głownie w korespondencji urzędowej, zwłaszcza handlowej

Ho bisogno di Lei. – Potrzebuję Pana / Pani. Credo in Lei. – Wierzę w Pana / Panią.
Vengo con Lei. – Pójdę z Panem / Panią.
Questo album è per Lei. – Ten album jest dla Pana / Pani.

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia bliższego

wprowadzane przez przyimki – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu biernikowi (kogo, co)

Saluto (kogo? co?) un mio amico. – Pozdrawiam (kogo? co?) mojego znajomego.
Lo saluto. – Pozdrawiam go.

accompagnare – towarzyszyć/odprowadzać kogo/czego, ascoltare – słuchać kogo/czego, aspettare –czekać na kogo, na co, cercare – szukać kogo/czego, chiamare – dzwonić do kogo, chiedere – prosić  kogo, leggere – czytać kogo/co

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego zastępują w zdaniu rzeczowniki, wprowadzane przez przyimki (najczęściej przyimek A) – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu celownikowi (komu, czemu)

Rispondo (komu? czemu?) a un amico. – Odpowiadam (komu? czemu?) przyjacielowi.
Gli rispondo. – Odpowiadam mu

dare a – dać komuś, portare a – przynieść komuś, leggere a – czytać komuś, rispondere a – odpowiedzieć komuś, mandare a qu – wysyłać komuś, scrivere a qu – pisać do kogoś, mostrare a – pokazywać komuś, spiegare a – tłumaczyć komuś

zaimki osobowe akcentowane

forma akcentowana występuje w zdaniach, w których chcemy podkreślić zaimek, a więc wykonawcę czynności

do formy akcentowanej dodaje się wówczas przyimek: a: a me, a te, a lui, a noi, a voi, a loro, itp.
Tanti auguri a te ed ai tuoi. –  Najlepsze życzenia dla ciebie i dla twoich najbliższych.

zaimki nieakcentowane występują zawsze z czasownikiem, a zaimki akcentowane mogą występować same

Di chi parli? Di lui. – O kim rozmawiasz? O nim.
A chi pensano?
A te. – O kim myślą?  O tobie.
Per chi lavora Pietro?
Per lei. – Dla kogo pracuje Piotr? Dla niej.
 

formy nieakcentowane występują w zdaniu przed czasownikiem, a formy akcentowane po  czasowniku

Eva porta un regalo a me. Eva mi porta un regalo. – Ewa przynosi mi prezent.
Diamo a te questo libro. Ti diamo questo libro. – Dajemy ci tę książkę.

zdania, w któ­rych używa się formy akcentowanej mają często ton podniosły lub oficjalny

  Scrivo un messaggio a te. – Piszę wiadomość do ciebie.

zaimki osobowe akcentowane występują ponadto

  –  zawsze, gdy zaimek łączy się w zdaniu z przyimkiem: per te – dla ciebie, con me – ze mną

Vado con lei al cinema. – Idę z nią do kina.
Parliamo di loro. – Rozmawiamy o nich.
Lo fa per te. – Robi to dla ciebie.
Viene da noi stasera. – Przyjdzie do nas dziś wieczorem.

  –  po przysłówkach: anche, neanche, nemmeno, neppure, quanto, come

Anche lei è polacca? –  Czy także ona jest Polką?
Neanch’io conosco Napoli. – Ja też nie znam Neapolu.
Nessuno ti ama quanto me. – Nikt nie kocha cię tak (bardzo) jak ja.

zaimek osobowy „sé” jest nieodmienny i odnosi się do obu liczb i rodzajów, jednak zawsze tylko do podmiotu zdania. Używa się go, jako zaimka zwrotnego ze znaczeniem „sobie samemu”, „siebie samego”

Maria pensa soltanto a sé. – Maria myśli tylko o sobie.
Lui si veste da sé. – On sam się ubiera.
I ragazzi vogliono avere tutto per sé. – Chłopcy chcą mieć wszystko dla siebie.

zaimkowi „sé” oraz innym zaimkom akcentowanym w formie zwrotnej towarzyszy zwykle wyraz „stesso”, który wzmacnia wartość krótkiej formy zaimka akcentowanego:

Ogni uomo deve conoscere sé stesso. – Każdy musi poznać samego siebie.
Pensi soltanto a te stesso. – Myślisz tylko o sobie.
Parlo con me stessa. – Rozmawiam sama ze sobą.
Dobbiamo conoscere noi stessi. – Musimy poznać samych siebie.

przyimki: su, tra, contro, dopo, senza, dietro, presso, verso przyjmują dodatkowo przed zaimkiem akcentowanym przyimek DI

Conto su di loro. – Liczę na nich.
Decidete tra di voi. – Zdecydujcie między sobą.
Non posso vivere senza di te. – Nie mogę żyć bez ciebie.
Arriveremo dopo di loro. – Przybędziemy później niż oni.

GARŚĆ PLIKÓW DO TEORII I ĆWICZEŃ

Pronomi diretti i indiretti – (teoria) wersja pdf
ćwiczenia – zaimek, cz. 1 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 2 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 3 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 4 (strona www)

#matura2018 (5) – jak wygląda egzamin ustny z języka włoskiego?

Zapraszam na kolejny wpis dotyczący zagadnień związanych z maturą 2018 z języka włoskiego. Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący egzaminu ustnego z języka włoskiego, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂
Na końcu notatki znajdziecie także dwa pliki pdf z przykładowymi zestawami egzaminacyjnymi – egzamin ustny.

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Jak przebiega egzamin maturalny ustny z języka włoskiego?

Choć do matury jeszcze dużo czasu, to warto jednak wiedzieć, co nas czeka – jeśli chodzi o sam egzamin, jak wygląda, ile czasu trwają poszczególne jego elementy i jaką maksymalnie punktację możemy zdobyć.

            Egzamin ustny z języka włoskiego będzie trwał ok. 15 minut. Oczywiście wszelkie sprawy organizacyjne wydłużą czas przebywania w sali. W czasie tych 15 minut zdążycie odpowiedzieć na 3 pytania zawarte w zestawie egzaminacyjnym, który wylosujecie sami, osobiście, własną ręką zaraz po wejściu do sali egzaminacyjnej.

Co znajdziesz w zestawie, który wylosujesz? Będą tam czekać na Ciebie cztery elementy, takie pytania-zadania:

rozmowa wstępna, która nie podlega ocenie – egzaminujący zadaje kilka pytań związanych z zainteresowaniami zdającego. Lista pytań do wyboru zamieszczona jest wyłącznie w zestawie dla egzaminującego. Celem rozmowy jest umożliwienie zdającemu oswojenie się z sytuacją egzaminacyjną. Na tę rozmowę przewiduje się ok. 2 minut, nie dłużej.

rozmowa z odgrywaniem roli – zdający ma ok. 30 sekund na zapoznanie się z poleceniem zadania. Zadanie polega na przeprowadzeniu rozmowy, w której zdający i egzaminujący odgrywają role wskazane w poleceniu. Role przyjmowane przez zdającego odpowiadają doświadczeniom życiowym osoby nastoletniej lub stawiają go w sytuacjach typowych, np. bar, ulica, sklep. W trakcie rozmowy, zdający musi odnieść się do czterech elementów wskazanych w poleceniu i rozwinąć swoją wypowiedź. Istotne jest również, aby zdający w sposób właściwy reagował na wypowiedzi egzaminującego. Na tę część egzaminu przeznaczonych jest ok. 4 minut, w tym czas na zapoznanie się z treścią polecenia.

opis ilustracji i odpowiedź na 3 pytania – w zestawie znajdziecie ilustrację, którą w prawidłowy sposób należy opisać. Należy określić przede wszystkim trzy ważne elementy, bez których ciężko będzie nam zdobyć punkty. Jest to: określenie miejsca, osoby (jeśli się znajdują) oraz wykonywane czynności przez te osoby. Dlatego też dobrze byłoby znać słownictwo związane z opisem człowieka, jego wygląd zewnętrzny oraz cechy charakteru, które niejednokrotnie można wyczytać z fotografii. Opisując obrazek powinniśmy pamiętać także do rozwijania swojej wypowiedzi. Warto do tego używać przymiotników, np. na obrazku znajduje się chłopak (zaznaczyliśmy wypowiedź). Chłopak jest wysoki i ma blond włosy (rozwinęliśmy wypowiedź). Na obrazku widzimy most (zaznaczyliśmy wypowiedź). Most jest drewniany i długi (rozwinęliśmy wypowiedź). To wszystko jest punktowane. Na to zadanie przeznacza się ok. 3 minut.

wypowiedź na podstawie materiału stymulującego oraz odpowiedź na dwa pytania – nie ma, co ukrywać. To najtrudniejsza część egzaminu. Zdający ma aż 1 minutę na zapoznanie się z poleceniem i treścią zadania. Zdający wybiera element z materiału stymulującego, który jego zdaniem najbardziej pasuje bądź spełnia określone warunki, które zawarte są w poleceniu. Należy uzasadnić swój wybór a także uzasadnić, dlaczego odrzuciło się pozostały materiał. W dalszej części należy odpowiedzieć na pytania zadane przez egzaminatora. Pytania te również widzi tylko egzaminujący. Należy odpowiadać pełnymi zdaniami i nie ograniczać się do zdawkowych odpowiedzi, takich jak „”, „no”, „perché no?”. Na to zadanie przewidziane jest ok. 5 minut, włączając w to minutę na zapoznanie się z treścią.

Jak podliczymy czasy na poszczególne zagadnienia, to wyjdzie nam ok. 15 minut. Wierzcie mi, że da się odpowiedzieć na te wszystkie zagadnienia w tym czasie właśnie.

Za cały, dobrze zdany egzamin ustny można otrzymać maksymalnie 30 punktów:
– za sprawność komunikacyjną w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt 18 pkt
– zakres użytych środków leksykalno-gramatycznych w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt do 4 pkt
– poprawność użytych środków leksykalno-gramatycznych w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt do 4 pkt
– wymowa w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt do 2 pkt
– płynność wypowiedzi w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt do 2 pkt

Należy pamiętać, że oceniane jest to jak mówimy, co mówimy, czy odpowiedzi są na temat. Nie ma tu miejsca na tzw. lanie wody. Egzaminujący ocenia nasz zasób słów i struktur gramatycznych oraz prawidłowe ich użycie i ewentualny stopień zaburzenia komunikacji w razie źle użytej konstrukcji. Wymowa i płynność wypowiedzi oceniana jest pod kątem naszego zacinania się oraz ocenia się poprawność akcentowania pojedynczych dźwięków. Dlatego też warto przed lustrem ćwiczyć cały czas wyraźną wymowę. Wiem, że stres związany z egzaminem oraz blokada w mówieniu nie są najlepszym przyjacielem zdającego, ale jeśli ktoś podchodzi do egzaminu maturalnego, musi mieć świadomość, pod jakim kątem będzie oceniany.

Egzamin ustny jest tak skonstruowany, że nie ma możliwości wyboru zadań, od którego chcemy zacząć egzamin. Nie ma też możliwości wracania do pytania wcześniejszego. Oznacza to, że jeśli będziemy chcieć zacząć od opisu obrazka to nie możemy wrócić do zadania z odgrywaniem roli. Pytanie przepada, a co najważniejsze, przepadają nam cenne punkty.

Aby zdać egzamin ustny z języka obcego, należy mieć minimum 9 punktów, czyli 30 % egzaminu należy zaliczyć.

Aha, no i jeszcze jedno, co z pewnością Was interesuje. Wszystkie pytania-zadania są napisane w języku polskim. Natomiast pytania zadawane przez egzaminującego są oczywiście w języku włoskim.

egzamin ustny – przykładowe zadania – język włoski (1)
egzamin ustny – przykładowe zadania – język włoski (2)
Matura ustna z języka włoskiego – tekst notatki (pdf)

 

#matura2018 (4) – liczebnik; słownictwo mieszkaniowe (tablice)

Zapraszam na kolejny wpis dotyczącego gramatyki i słownictwa z języka włoskiego. Materiał może posłużyć do powtórek do matury z języka włoskiego, jak również do powtórek materiału dla samego siebie, a także do nauki dla początkujących.
Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący liczebnika, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Innowacją dzisiejszego wpisu jest to, że nie będzie tradycyjnej listy słówek związanych z mieszkaniem, domem. Będą za to tablice, które ułatwią Wam naukę i zapamiętanie rzeczowników związanych z mieszkaniem. Kiedy klikniecie w daną tablicę, otworzy się ona w nowym oknie w dobrej rozdzielczości. Mam nadzieję, że widząc przedmiot i jego znaczenie, łatwiej i szybciej go zapamiętacie.

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Liczebnik

Z liczebnikiem jest o tyle łatwa sprawa, że trzeba nauczyć się po prostu liczyć po włosku i to cała filozofia. Nie ma, co ukrywać, będą one nam potrzebne na każdym kroku używania języka włoskiego i nie możemy pozwolić sobie na to by najzwyczajniej ich nie znać.

 

Liczebniki dzielimy na:

  • główne [cardinali]
  • porządkowe [ordinali]
  • wielorakie [moltiplicativi]
  • ułamkowe [frazionari]
  • zbiorowe [collettivi]

Liczebniki główne

0 – zero

1 – uno          11 – undici          21 – ventuno          31 – trentuno

2 – due          12 – dodici         22 – ventidue         32 – trentadue

3 – tre            13 – tredici        23 – ventitre           33 – trentatre

4 – quatro      14 – quattordici      24 – ventiquattro          34 – trentaquattro

5 – cinque      15 – quindici           25 – venticinque            35 – trentacinque

6 – sei              16 – sedici               26 – ventisei                   36 – trentasei

7 – sette          17 – diciassette      27 – ventisette                37 – trentasette

8 – otto             18 – diciotto           28 – ventotto                   38 – trentotto

9 – nove           19 – diciannove     29 – ventinove                39 – trentanove

10 – dieci         20 – venti                30 – trenta                       40 – quaranta

50 – cinquanta          60 – sessanta          70 – settanta          80 – ottanta

90 – novanta              100 – cento               101 – centouno       103 – centotre

108 – centootto          200 – duecento        300 – trecento       1 000 – mille

2 000 – duemila         3 000 – tremila         10 000 – diecimila

21 000 – ventunmila

100 000 – centomila

200 000 – duecentomila

1 000 000 – un milione

2 000 000 – due milioni

1 000 000 000 – un miliardo

2 000 000 000 – due miliardi

 

Uwaga!

 – liczebniki główne są nieodmienne z wyjątkiem uno i mille

  • uno – zmienia się dokładnie w ten sam sposób jak rodzajnik nieokreślony
  • mille – w liczbie mnogiej przybiera formę mila

 – zero, milione, miliardo – wszystkie one są rodzaju męskiego, przez co tworzą liczbę mnogą z końcówką –i. Jeśli po nich stoi rzeczownik to trzeba poprzedzić go przyimkiem di:

  • due milioni di euro – dwa miliony euro

– nazwy dziesiątek (od venti) pozbawione są samogłoski przed uno i otto:

  • ventuno, quarantotto.

– liczebnik najczęściej występuje przed rzeczownikiem, do którego się odnosi:

  • mio padre ha trent’anni – mój ojciec ma 30 lat

– liczebnik użyty po rzeczowniku tłumaczymy jak liczebnik porządkowy:

  • la camera tredici – pokój trzynasty

– przy podawaniu dat i godzin, pomija się rzeczownik, do którego się odnosi liczebnik, zostaje jednak rodzajnik:

  • sono nato il (giorno) cinque settembre – urodziłem się (dnia) 5. września
  • sono le (ore) otto – jest (godzina) ósma

 

Liczebniki porządkowe

1° – primo            11° – undicesimo / decimo primo*             21° – ventunesimo

2° – secondo        12° – dodicesimo / decimo secondo         23° – ventitreesimo

3° – terzo             13° – tredicesimo / decimo terzo                 28° – ventottesimo

4° – quarto           14° – quattordicesimo / decimo quarto     30° – trentesimo

5° – quinto           15° – quindicesimo / decimo quinto           40° – quarantesimo

6° – sesto             16° – sedicesimo / decimo sesto                   50° – cinquantesimo

7° – settimo         17° – diciassettesimo / decimo settimo      60° – sessantesimo

8° – ottavo           18° – diciottesimo/decimo ottavo                  70° – settantesimo

9° – nono             19° – diciannovesimo/decimo nono             80° – ottantesimo

10° – decimo       20° – ventesimo                                                 90° – novantesimo

100° – centesimo             101° – centounesimo                          102° – centoduesimo

200° – duecentesimo

300° – trecentesimo

1 000° – millesimo

1 001° – millesimo primo

1 002° – millesimo secondo

2 000° – duemillesimo

3 000° – tremillesimo

10 000° – diecimillesimo

100 000° – centomillesimo

1 000 000° – un milionesimo

 

Uwaga!

– nazwy liczebników od 1 do 10 pochodzą od nazw łacińskich

– pozostałe liczebniki tworzymy dodając końcówkę –esimo do liczebnika głównego,
ale traci on wtedy końcową samogłoskę:

diciotto – diciott-esimo

– liczebniki porządkowe są przymiotnikami (uzgadniamy liczebnik porządkowy
z rzeczownikiem, a nawet rzeczownikami, przez co należy pamiętać, że są odmienne:

  • la seconda giornata
  • le prime due volte
  • mia figlia fa la cinque (classe)

– liczebnik porządkowy stojący po imieniu, np. króla czy papieża, wskazuje na kolejność:

  • Carlo V – Carlo quinto
  • Luigi XIV – Luigi quattordicesimo / decimo quarto
  • Leone XIII – Leone tredicesimo / decimo terzo
  • Giovanni Paolo II – Giovanni Paolo secondo

– liczebników porządkowych używamy także przy podawaniu numerów rozdziałów, scen, aktów literackich:

  • „Traviata”, atto I, scena 3° – “Traviata”, atto primo, scena terza

– liczebniki porządkowe używane są także do określenia danego stulecia:

  • XIV sec. – quattordicesimo secolo

– od wieku XIII, można określić stulecia używając do tego liczebników głównych:

  • il secolo XIII – il Duecento
  • il secolo XVI – il Cinquecento
  • il secolo XVII – il Seicento
  • il secolo XX – il Novecento

 

Liczebniki wielorakie

 

– liczebniki te wskazują, ile razy dana wielkość jest wielokrotnością innej:

  • semplice = 1x – pojedynczy
  • doppio = 2x – podwójny
  • triplo = 3x – potrójny
  • quadruplo = 4x – poczwórny

– aby wykazać większą wielokrotność, stosuje się wyrażenie:

  • x volte maggiore/minore – x razy większe/mniejsze

 

Liczebniki ułamkowe

1/4 – un quarto, gdzie un wskazuje na jedną część z całości zaznaczonej liczebnikiem porządkowym quarto

1/5 – un quinto, gdzie un wskazuje na jedną część z całości zaznaczonej liczebnikiem porządkowym quinto

1/16 – un sedicesimo, gdzie un wskazuje na jedną część z całości zaznaczonej liczebnikiem porządkowym quarto

 

Liczebniki zbiorowe (lista)

decima /decime – około dziesięciu/dziesiątki

ventina /ventine – około dwudziestu

trentina /trentine – około trzydziestu

la quarantina, la cinquantina… – około czterdziesttu, około pięćdziesięciu

centinaio /centinaia – około stu, setki

migliaio /migliaia – około tysiąca, tysiące

un paio /paia – para, ale w znaczeniu dwuelementowego zbioru przedmiotów, ale także osób i zwierząt tej samej płci

un paio – kilka – może oznaczać również nieokreśloną wielkość

coppia /coppie – para ludzi różnej płci

dozzina /dozzine – tuzin

entrambi /entrambe; ambedue (nieodmienny) – obaj, obie, oboje

 

Mieszkanie – tablice

Liczebnik – (teoria) wersja pdf

ćwiczenia – liczebnik (strona www)

 

Liczebnik – ćwiczenia + klucz

 

rozszerzenie informacji na temat liczebnika „uno”
(blog Ancor di più)

Zapisz

#matura2018 (3) – rzeczownik – jego liczba i rodzaj; słownictwo – człowiek, cz. 2.

Zapraszam na pierwszy wpis dotyczącego gramatyki i słownictwa z języka włoskiego. Materiał może posłużyć do powtórek do matury z języka włoskiego, jak również do powtórek materiału dla samego siebie, a także do nauki dla początkujących.
Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Listę słówek „Człowiek, cz. II” oraz poniższy wpis dotyczący rzeczownika, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Rzeczownik

Rzeczownik:

  • rzeczownik [il nome] to odmienna samodzielna część mowy, nazywająca osoby, rzeczy, zwierzęta, rośliny, zjawiska
  • odpowiada na pytania: kto? co?

Rzeczowniki w języku włoskim:

  • poprzedzone są zazwyczaj przez rodzajnik, który wskazuje na ich: rodzaj, liczbę oraz określoność lub nieokreśloność
  • odmieniają się tylko przez rodzaje i liczby
  • nie odmieniają się przez przypadki, a odmianę zastępuje odpowiednie użycie przyimków [le preposizioni]

RODZAJ RZECZOWNIKA

Rzeczowniki włoskie mają tylko dwa rodzaje:

1) męski – maschile
2) żeński – femminile

Rodzaj rzeczownika można określić po stojącym przed nim rodzajniku lub zaimku.

RODZAJ MĘSKI

Rodzaj męski obejmuje:

  • większość rzeczowników zakończonych na -o -i -e, oraz kilka zakończonych na -a
    il pranzo – obiad
    il libro – książka
    il sosia – sobowtór
  • nazwy drzew
    il melo – jabłoń
    il ciliegio – czereśnia

    WYJĄTEK!!!
    la vite – winorośl
    oraz nazwy drzew zakończone na -a, np. la quercia – dąb
  • nazwy rzek i jezior
    il Tevere – Tybr
    il Po – Pad
    il Garda – jezioro Garda

    WYJĄTEK!!!
    Większość nazw rzek zakończonych na -a, np. la Vistola – Wisła
  • nazwy miesięcy i dni tygodnia
    il febbraio – luty
    il settembre – wrzesień
    il lunedì – poniedziałek
    il sabato – sobota

    WYJĄTEK!!!
    la domenica – niedziela
  • rzeczowniki rodzaju męskiego będące tytułami, zakończone na -re
    dottore, signore, professore, ingegnere

RODZAJ ŻEŃSKI

Rodzaj żeński obejmuje:

  • większość rzeczowników kończących się na -a oraz część kończących się na -e  -i  -o
    la macchina – samochód
    la frase – zdanie
    la casa – dom
    la lezione – lekcja
  • rzeczowniki stanowiące nazwy owoców:
    la mela – jabłko
    la ciliegia – czereśnia
    WYJĄTKAMI są nazwy wspólne dla drzew owocowych i ich owoców:
    il limone – cytryna
    il mandarino – mandarynka
    il fico – figa
  • nazwy miast:
    (la) Milano – Mediolan
    (la) Varsavia – Warszawa

    WYJĄTEK!!!
    il Cairo – Kair
  • nazwy wysp:
    la Sicilia – Sycylia
    la Islanda – Islandia

    WYJĄTEK!!!
    il Madagascar – Madagaskar
  • nazwy marek samochodów:
    la Fiat, la Mercedes
  • rzeczownik, który sprawia dość dużo kłopotu uczącym się języka włoskiego
    la gente – ludzie (la gente è buona – ludzie są dobrzy)

Tworzenie rzeczowników rodzaju żeńskiego

Rodzaj żeński rzeczowników osobowych tworzy się przez:

  • zmianę końcówki rzeczownika rodzaju męskiego z -o na -a:
    il maestro, la maestra – nauczyciel, nauczycielka
    il gatto, la gatta – kot, kotka
  • zmianę końcówki rzeczownika rodzaju męskiego -e na -a:
    il signore, la signora – pan, pani
    il padrone, la padrona – szef, sze­fowa
    l’infermiere, l’infermiera – pielęgniarz, pielęgniarka
  • zmianę końcówki rzeczownika rodzaju męskiego -e na -essa:
    il dottore, dottoressa – lekarz, lekarka
    l’oste – l’ostessa – gospodarz, gospodyni
    il leone, la leonessa – lew, lwica
    lo studente, la studentessa – student, studentka
  • zmianę końcówki rzeczownika rodzaju męskiego -tore na -trice:
    il pittore, la pittrice – malarz, malarka
    il vincitore, la vincitrice – zwycięzca, zwyciężczyni
  • rodzaj żeński nazw zwierząt i ptaków:
    – nazwy zwierząt rodzaju żeńskiego tworzy się od nazw rodzaju męskiego przez zmianę końcówki rodzaju męskiego -o na -a:
    il gatto, la gatta – kot, kotka
    l’asino, l’asina – osioł, oślica

    WYJĄTEK!!!
    gallo, gallina – kogut, kura.

– nazwy rodzaju żeńskiego tworzy się przez zmianę końcówki na­zwy rodzaju męskiego -e na -essa:
il leone, la leonessa – lew, lwica
l’elefante, l’elefantessa – słoń, słonica.

– niektóre zwierzęta mają różne nazwy dla rodzaju męskiego i dla rodzaju żeńskiego:
il cane, la cagna – pies, suka
il becco, la capra – kozioł, koza
il montone, la pecora – baran, owca
il porco, la scrofa – wieprz, maciora

UWAGA!!!
Nazwy niektórych zwierząt mają jedną formę wspólną dla rodzaju męskiego i dla rodzaju żeńskiego. Są to rzeczowniki odnoszące się na ogół do świata zwierzęcego. Ich rodzaj jest czysto gramatyczny i nie odzwierciedla biologicznego podziału płci:

la balena – wieloryb – jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego i nie ma odpowiadającej mu formy męskiej

il canguro – kangur – jest rzeczownikiem rodzaju męskiego i nie ma odpowiadającej mu formy żeńskiej.

Chcąc sprecyzować płeć osobnika, należy dodać do rzeczownika formę maschio (samiec) lub femmina (samica):

– la tartaruga maschio, il maschio della tartaruga – samiec żółwia

– la tartaruga femmina, la femmina della tartaruga – samica żółwia

  • część rzeczowników żywotnych ma odrębne for­my dla rodzaju męskiego
    i żeńskiego

    l’uomo, la donna – mężczyzna, kobieta
    il maschio, la femmina – samiec, samica
    il marito, la moglie, mąż, żona
    il padre, la madre – ojciec, matka
    il fratello, la sorella – brat, siostra
    il toro, la mucca – byk, krowa
  • jednakową postać niezależnie od rodzaju, mają rzeczowniki:
    – zakończone na -ese, stanowiące nazwę narodowości:
    il francese, la francese – francuz, francuzka

– zakończone na -ante i -ente:
il cantante, la cantante – śpiewak, śpiewaczka
l’insegnante, l’insegnante – nauczyciel, nauczycielka

– zakończone na -a, -ista, -cida:
l’artista, l’artista – artysta, artystka
l’autista, l’autista – kierowca
la guida, la guida – przewodnik, przewodniczka
il turista, la  turista – turysta, turystka
il protagonista, la protagonista – bohater, bohaterka

– niektóre rzeczowniki osobowe zakończone na -e:
il nipote, la nipote – wnuk, wnu­czka
il coniuge, la coniuge – małżonek, małżonka

– niektóre rzeczowniki, zależnie od rodzaju, mają różne znaczenia:
un critico, una critica – krytyk, krytyczka
un melo, una mela – jabłoń, jabłko
un posto, una posta – miejsce, poczta
un modo, una moda – sposób, moda
un banco, una banca – lada, bank

LICZBA MNOGA RZECZOWNIKA

ZMIANA KOŃCÓWEK LICZBY POJEDYNCZEJ

rodzaj

liczba pojedyncza

liczba mnoga

męski

o, e, a, i

i

żeński

a

e

e, i

i

Liczba mnoga regularna

  • rzeczowniki rodzaju męskiego zmieniają końcówki liczby pojedynczej
    z -o -e -a -i na -i o e a i –> i

    lo zaino, gli zaini – plecak, plecaki
    l’atlante, gli atlanti – atlas, atlasy
    il problema, i problemi – problem, problemy
  • rzeczowniki rodzaju żeńskiego zmieniają końcówki liczby pojedynczej
    z -a
    na -e oraz z -e -i na -i a –> e     e i –> i
    la chiave, le chiavi – klucz, klucze
    la matita, le matite – ołówek, ołówki

 

kilka rzeczowników rodzaju żeńskiego zakończonych na -o w liczbie mnogiej nie zmieniają końcówek:
la radio – radio
la dinamo – prądnica
la moto – motocykl
l’auto – samochód
la foto – fotografia
la metro – metro
WYJĄTEK!!!
la mano, le mani – ręka, ręce
l’ala, le ali – skrzydło, skrzydła
l’arma, le armi – broń

Liczba mnoga nieregularna

  • rzeczowniki nie zmieniające końcówek w liczbie mnogiej
    – rzeczowniki z akcentem na ostatniej głosce:
    il caffè, i caffè – kawa
    la virtù, le virtù – cnota
    l’età, le età – wiek

– rzeczowniki 1-sylabowe:
il re, i re – król, królowie
la gru, le gru – żuraw, żurawie

– rzeczowniki kończące się na samogłoskę -i:
il paraurti, i paraurti – zderzak, zderzaki
la tesi, le tesi – teza, tezy

– niektóre rzeczowniki zakończone na spółgłoskę:
il bar, i bar – bar, bary
lo sport, gli sport – sport, sporty

– rzeczowniki zakończone na -ie:
la superficie, le superfici – powierzchnia, powierzchnie
la specie, le specie – gatunek
la serie, le serie – seria
WYJĄTEK!!!
la moglie – le mogli – żona

  • niektóre rzeczowniki w liczbie mnogiej są innego rodzaju niż w liczbie pojedynczej:
    l’eco, gli echi – echo, echa
    l’uovo, le uova – jajko, jajka
    il dito, le dita – palec, palce
    il corno, le corna – róg, rogi
    il lenzuolo, le lenzuola (i lenzuoli) – prześcieradło, pościel (prześcieradła)
    il paio, le paia – para
  • rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej
    gli spinaci – szpinak
    gli occhiali – okulary
    i pantaloni – spodnie
    le nozze – wesele
    le redini – lejce
    le mutande – majtki
    le forbici – nożyce
  • niektóre rzeczowniki posiadają dwie formy liczb mnogiej
    il braccio, le braccia, i bracci – ramię, ramiona człowieka, ramiona np. fotela
    il ginocchio, le ginocchia, i ginocchi – kolano, kolana
    l’orecchio, le orecchie, gli orecchi – ucho, uszy, ucha np. dzbanka
    il labbro, le labbra, i labbri – warga, wargi, brzegi
    l’osso, le ossa, gli ossi – kość, kości, kości poćwiartowanego zwierzęcia

 

GARŚĆ PLIKÓW DO TEORII I ĆWICZEŃ

Rzeczownik – (teoria) wersja pdf
Człowiek cz. II – wersja pdf
ćwiczenia – rzeczownik, cz. 1 (strona www)
Rzeczownik – ćwiczenia + klucz – wersja pdf