Włochy to nie tylko Rzym…

Planując wakacje, biorę pod uwagę tylko Włochy. Jako że jestem zakochany w Rzymie, zacząłem szukać biur turystycznych mających w swojej ofercie Wieczne Miasto. W końcu jest to stolica, miasto, które zbudowane jest na Historii. Przechodząc ze strony na stronę, w gąszczu coraz to atrakcyjniejszych propozycji wyjazdów, natknąłem się na ofertę, która nosiła tajemniczą nazwę „Włochy klasyczne”. Nie ukrywam, że bardzo zaintrygowała mnie ta nazwa, więc czym prędzej kliknąłem w link i już znalazłem się z opisem wycieczki. Powiem Wam szczerze, że sam siebie zaskoczyłem. Przecież Włochy to nie tylko Rzym i jego piękno połączone z bogactwem zabytków. Włochy to także inne urocze miejsca.

Rzym

Na planie wycieczki nagle znalazły się Wenecja, Mediolan, Neapol, Pompeje, Asyż i Florencja. Tak sobie pomyślałem wtedy, „co by tam można zwiedzić?”. O ile na koncie wycieczek zagranicznych mam już Florencję (i Rzym również, ale chętnie tam wrócę), o tyle nic w zasadzie nie wiem na temat całej reszty miast. No i zaczęło się wertowanie Internetu w poszukiwaniu atrakcji tych miast.

Okazuje się, że Wenecja (Venezia) to nie tylko Kanał Grande (Canale Grande) i gondolierzy. To także bazylika św. Marka (Basilica di San Marco) położona przy placu tego samego świętego. Konsekracja bazyliki odbyła się w 832 roku. Wystarczający argument za tym, że to naprawdę stara budowla. Warto wybrać się na plac św. Marka (Piazza San Marco) w czasie, gdy jest zalany wodą (acqua alta). Wtedy to dla umożliwienia poruszania się, ustawione są specjalne platformy dla pieszych.

Wenecja

Kolejną miejscowością, do której zostałem zachęcony, aby ją odwiedzić to Mediolan (Milano). Stolica Mody przez duże M. To tutaj można też zwiedzić jedną z największych katedr, katedra Narodzin św. Marii w Mediolanie (wł. Duomo St. Maria Nascente di Milano, w dialekcie lombardzkim – Dom de Milan). To w niej właśnie, Napoleon został koronowany na króla Włoch w 1805 roku. Warto także zobaczyć XIX-wieczną galerię handlową Vittorio Emanuele II, a także poczuć się jak największa diva operowa. W Mediolanie znajduje się najsłynniejsza opera, La Scala.

Mediolan

Od tych atrakcji, kręci się w głowie, ale to nie wszystko, co można zwiedzić w tych miastach. Jest tego o wiele, wiele więcej. Nie sposób aż wymienić wszystkich atrakcji. Niemniej jednak zachęcony zwiedzaniem, szukałem dalszych atrakcji. I tak dotarłem do Neapolu. Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule) to Miasto położone jest na północnym brzegu Zatoki Neapolitańskiej. Miasto bogate jest kościoły, muzea (Museo di Capodimonte) i liczne pałace (m.in. Pałac ComoPalazzo Como). Zwiedzać także możemy słynne katakumby, kompleks składający się z trzech niezależnych podziemnych cmentarzysk — katakumb San Gaudioso, katakumb San Gennaro (święty January) oraz katakumb San Severo. Już sama nazwa wywołuje dreszczyk emocji, a dodatkowo myśl, że można je zwiedzić, ach. Będąc w Neapolu, grzechem byłoby nie zahaczyć o starożytne miasto, jakim niewątpliwie są Pompeje. Ciekawostką jest to, że miasto nie zostało zniszczone w czasie wybuchu wulkanu w 79 r. n.e.. Wręcz przeciwnie. Popiół, pył i odpadki wulkaniczne przykryły miasto 6-metrową warstwą, zachowując miasto w niemal nienaruszonym stanie. Takie miejsce trzeba koniecznie zobaczyć.

Neapol

Włochy klasyczne, włoski niezbędnik, czyli miejscowości, które po prostu trzeba zobaczyć, kurorty i miejscowości na zimowy wypoczynek. Te wszystkie atrakcje znajdziecie w ofercie Biura Podróży Rainbow. Znajdziecie tam szczegółowe informacje dotyczące wycieczek, ramowe plany wyjazdów oraz atrakcyjne ceny.

Powyższy tekst powstał przy współpracy z Rainbow.

 

Reklamy

Świat rzymskich cyfr…

System rzymski zapisywania liczb wykorzystuje cyfry pochodzenia etruskiego, które Rzymianie przejęli i zmodyfikowali około 500 roku p.n.e.

Cyfry rzymskie są w naszym życiu bardzo powszechne. Nie ma dnia, abyśmy przynajmniej raz koło nich nie przechodzili. Spotkamy je na klatkach schodowych jako numeracja pięter (np. piętro II), znajdziemy je także w książkach jako numeracja rozdziałów (np. rozdział XIX), a także na czerwonych tablicach z numerem liceum (np. XXXVII Liceum Ogólnokształcące). Nie znajdziemy ich jednak na tablicach informacyjnych dotyczących szkół podstawowych czy gimnazjów. Spotkamy je także na zaproszeniach na coroczne bale, festiwale (np. X Jubileuszowy Koncert…). Zapytani o wiek, odpowiemy, że żyjemy w XXI wieku, który zapiszemy liczbą rzymską. Kiedy chodziliśmy do szkoły, to chodziliśmy do klas IV b, III c itp. Dla uniknięcia nieporozumień można zapisać numer miesiąca cyfrą rzymską, np. 16 X 2017 r. Może nam to ułatwić życie w momencie, kiedy spojrzymy na zapis daty w Ameryce – 9/11/2001. Europejczyk od razu powie, że to 9 listopada 2001 r., Amerykanin zaś będzie nas przekonywać, że chodzi o datę 11 września 2001 r. W tym wypadku rację będzie mieć Amerykanin. Kiedy będziecie zwiedzać jakieś stare miasta z pięknymi kamienicami i podniesiecie głowę, to możecie spotkać datę powstania danego budynku zapisane cyframi rzymskimi. A może macie zegarki ręczne albo ścienne zegary, na których cyfry zapisane są w systemie rzymskim? Zapewne znacie z historii kilku królów i książąt, np. Ludwik XIV, Zygmunt III Waza, Władysław IV czy Mieszko I. To właśnie cyfry rzymskie stosuje się przy ich imionach. Wydarzenia historyczne także numeruje się cyframi rzymskimi, np. II wojna światowa, III wojna punicka czy II wojna północna.

Podstawowe cyfry rzymskie to:
I – 1
II  – 2
III – 3
IV – 4
V – 5
VI – 6
VII – 7
VIII – 8
IX – 9
X – 10

XX – 20
XXX – 30
XL – 40
L – 50
LX – 60
LXX – 70
LXXX – 80
XC – 90
C – 100

CC – 200
CCC – 300
CD – 400
D – 500
DC – 600
DCC – 700
DCCC – 800
CM – 900

M – 1000
MD – 1500
MM – 2000

Dlaczego M to 1000 a C to 100?

  • M – 1000 – z łac. mille – tysiąc
  • D – 500 – być może z czasem M zostało przekształcone (lub na odwrót) w grecki znak Φ, skąd może pochodzić D, będące prawą połową tego znaku.
  • C – 100 – z łac. centum – sto
  • L – 50 – jest (dolną) połową znaku C (100)
  • X – 10 – jest zestawieniem dwóch znaków V (5)
  • V – 5 – Pochodzenie znaku V jest niepewne. Jedna z teorii mówi, że znak V (5) oddaje kształt otwartej dłoni, gdzie jest 5 palców, a każde dwa tworzą literę V.
  • I – 1 – od pionowej kreski, oznaczającej jeden element.

Założenie miasta Rzymu – 753 r. p.n.e. – DCCLIII
Chrzest Polski – 966 r. – CMLXVI
Bitwa pod Grunwaldem – 15 lipca 1410 r. – XV VII MCDX
Urodziny autora bloga 😉 – 5 września 1982 r. – V IX MCMLXXXII

Jak i czym się to je?

Jeśli chcecie dowiedzieć się jak zapisać inne daty roczne, zajrzyjcie do linka poniżej, gdzie znajdziecie „kalkulator liczb rzymskich„.
KALKULATOR LICZB RZYMSKICH

 

 

Zapisz

Zapisz

#matura2018 (6) – pronomi diretti i indiretti

Zapraszam na kolejny wpis dotyczący zagadnień związanych z maturą 2018 z języka włoskiego. Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący zaimków dopełnienia bliższego i dalszego, szerzej znanego jako pronomi diretti i indiretti, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Więcej na temat zaimków dopełnienia bliższego i dalszego znajdziecie także tutaj:
1) Pronomi diretti i indiretti – zaimki w języku włoskim na blogu Włoski Online
2) Sierpniowa niedziela z gramatyką: pronomi diretti i indiretti na blogu Studia Ama Parla
3) Pronomi diretti i partykuła ne w czasach złożonych na blogu Studia Ama Parla

Zaimki

pronomi diretti e indiretti

ZESTAWIENIE ZAIMKÓW OSOBOWYCH

niekacentowane – forma atona

akcentowane – forma tonica

mianownik
kto? co? (podmiot)

dopełnienie bliższe

pronomi diretti

biernik: kogo? co?

dopełnienie dalsze

pronomi indiretti

(celownik: komu? czemu?
z przyimkiem: A)

dopełnienie bliższe

pronomi diretti

biernik: kogo? co?

dopełnienie dalsze

pronomi indiretti

(celownik: komu? czemu?
z przyimkiem: A)

liczba pojedyncza

io ja

tu ty

lui on

lei ona

Lei pan, pani

mi mnie

ti ciebie

lo go

la

La pana, panią

mi mi

ti ci

gli (a lui) jemu

le (a lei) jej

Le panu, pani

me mnie

te ciebie, cię

lui go (sé)

lei

Lei pana, panią

me mnie

te tobie

sobie

sobie

sobie

liczba mnoga

noi my

voi wy

loro oni

loro one

Loro państwo

ci nas

vi was

li ich

le je

Le państwa

ci nam

vi wam

gli im

gli im

Loro państwu

noi nas

voi was

loro ich

loro je

Loro państwa

noi nam

voi wam

loro im

Loro państwu

 

kilka prawd o zaimkach

– W języku potocznym najczęściej używa się zaimków nieakcentowanych!

– Zaimki akcentowane i nieakcentowane maja dokładnie to samo znaczenie!

– Zaimki nieakcentowanych używa się, gdy ważniejsza jest sama czynność, a nie jej wykonawca, zaimki akcentowane!

występują, gdy chcemy podkreślić, kto jest wykonawcą czynności lub odbiorcą jej skutków:

zaimek akcentowany: Amo te. – Kocham Cię. Cercano te. – Szukają cię.
zaimek nieakcentowany: Ti amo. – Kocham Cię. Ti cercano. – Szukają cię.

zaimki nieakcentowane zawsze występują z czasownikiem, natomiast zaimki akcentowane mogą występować same

  Chi tu osservi? Lui. – Kogo obserwujesz? Jego.

jeżeli zaimki osobowe w funkcji dopełnienia bliższego: lo, la, li, le lub partykuła „ne” występują w zdaniach w czasach złożonych to trzeba uzgodnić końcówki participio passato

Angela ha visto il suo amico per strada e l’ha (lo+ha) chiamato. – Angela zauważyła na ulicy swojego przyjaciela i zawołała go.

Angela ha visto la sua amica per strada e l’ha (la+ha) chiamata. – Angela zauważyła na ulicy swoją przyjaciółkę i zawołała ją.

Angela ha visto i suoi amici per strada e li ha salutati. – Angela zauważyła na ulicy swoich przyjaciół i zawołała ich.

 Angela ha visto le sue sorelle, ma non e le ha salutate. – Angela zauważyła na ulicy swoje siostry
i zawołała je.

zaimki mogą ulegać elizji przed czasownikami zaczynającymi się od -i, -e, -h

Se incontro Pietro, l’invito (lo+invito). – Jeżeli spotkam Piotra, zaproszę go.
Se incontro Maria, l’invito (la+invito). – Jeżeli spotkam Marię, zaproszę ją.
Mario c’invita (ci+invita). –  Mario zaprasza nas.

miejsce zaimka w zdaniu

zaimki nieakcentowane i zwrotne występują przed czasownikiem a zaimki akcentowane występują po czasowniku

Ci ascoltano. – Słuchają nas. Vi ringraziano. – Dziękują wam.
Leggo il libro. Lo leggo. – Czytam książkę. Czytam ją.
Cerco Luisa. La cerco. – Szukam Luisy. Szukam jej.
Compro i biglietti. Li compro. – Kupuję bilety. Kupuję je.
Che cosa gli regali? – Co mu ofiarujesz?
Mi vede. – Widzi mnie.
Ti chiamo. – Dzwonię da ciebie.

w konstrukcjach: czasownik (czasownik modalny) + bezokolicznik / gerundio / participio passato – zaimki nieakcentowane  i partykuły  mogą stać przed czasownikiem lub po bezokoliczniku, gerundio, participo passato

Voglio regalarvi un libro. = Vi voglio regalare un libro. – Chcę wam ofiarować książkę.
Devo comprare la macchina. – Muszę kupić samochód.
La devo comprare = Devo comprarla. – Muszę go kupić.
Lo voglio conoscere. = Voglio conoscerlo. – Chcę go poznać.
Che cosa hai intenzione di regalargli? – Co zamierzasz mu ofiarować?

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji podmiotu

zaimki pełniące funkcję podmiotu są zwykle pomijane, ponieważ sama forma czasownika wskazuje wykonawcę

  (Io) Studio la grammatica italiana. – (Ja) Uczę się gramatyki włoskiej.

zaimki: Lei – pan, pani oraz Loro – państwo są formami grzecznościowymi.

Lei è di Cracovia? – Jest pan / pani z Krakowa?
* w liczbie mnogiej zamiast Loro, państwo używa się zaimka voi – wy:

 Voi siete stranieri? – Czy są państwo obcokrajowcami?
*druga osoba liczby mnogiej: voi – wy, używana jest głownie w korespondencji urzędowej, zwłaszcza handlowej

Ho bisogno di Lei. – Potrzebuję Pana / Pani. Credo in Lei. – Wierzę w Pana / Panią.
Vengo con Lei. – Pójdę z Panem / Panią.
Questo album è per Lei. – Ten album jest dla Pana / Pani.

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia bliższego

wprowadzane przez przyimki – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu biernikowi (kogo, co)

Saluto (kogo? co?) un mio amico. – Pozdrawiam (kogo? co?) mojego znajomego.
Lo saluto. – Pozdrawiam go.

accompagnare – towarzyszyć/odprowadzać kogo/czego, ascoltare – słuchać kogo/czego, aspettare –czekać na kogo, na co, cercare – szukać kogo/czego, chiamare – dzwonić do kogo, chiedere – prosić  kogo, leggere – czytać kogo/co

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego

zaimki osobowe nieakcentowane w funkcji dopełnienia dalszego zastępują w zdaniu rzeczowniki, wprowadzane przez przyimki (najczęściej przyimek A) – odpowiada to w uproszczeniu polskiemu celownikowi (komu, czemu)

Rispondo (komu? czemu?) a un amico. – Odpowiadam (komu? czemu?) przyjacielowi.
Gli rispondo. – Odpowiadam mu

dare a – dać komuś, portare a – przynieść komuś, leggere a – czytać komuś, rispondere a – odpowiedzieć komuś, mandare a qu – wysyłać komuś, scrivere a qu – pisać do kogoś, mostrare a – pokazywać komuś, spiegare a – tłumaczyć komuś

zaimki osobowe akcentowane

forma akcentowana występuje w zdaniach, w których chcemy podkreślić zaimek, a więc wykonawcę czynności

do formy akcentowanej dodaje się wówczas przyimek: a: a me, a te, a lui, a noi, a voi, a loro, itp.
Tanti auguri a te ed ai tuoi. –  Najlepsze życzenia dla ciebie i dla twoich najbliższych.

zaimki nieakcentowane występują zawsze z czasownikiem, a zaimki akcentowane mogą występować same

Di chi parli? Di lui. – O kim rozmawiasz? O nim.
A chi pensano?
A te. – O kim myślą?  O tobie.
Per chi lavora Pietro?
Per lei. – Dla kogo pracuje Piotr? Dla niej.
 

formy nieakcentowane występują w zdaniu przed czasownikiem, a formy akcentowane po  czasowniku

Eva porta un regalo a me. Eva mi porta un regalo. – Ewa przynosi mi prezent.
Diamo a te questo libro. Ti diamo questo libro. – Dajemy ci tę książkę.

zdania, w któ­rych używa się formy akcentowanej mają często ton podniosły lub oficjalny

  Scrivo un messaggio a te. – Piszę wiadomość do ciebie.

zaimki osobowe akcentowane występują ponadto

  –  zawsze, gdy zaimek łączy się w zdaniu z przyimkiem: per te – dla ciebie, con me – ze mną

Vado con lei al cinema. – Idę z nią do kina.
Parliamo di loro. – Rozmawiamy o nich.
Lo fa per te. – Robi to dla ciebie.
Viene da noi stasera. – Przyjdzie do nas dziś wieczorem.

  –  po przysłówkach: anche, neanche, nemmeno, neppure, quanto, come

Anche lei è polacca? –  Czy także ona jest Polką?
Neanch’io conosco Napoli. – Ja też nie znam Neapolu.
Nessuno ti ama quanto me. – Nikt nie kocha cię tak (bardzo) jak ja.

zaimek osobowy „sé” jest nieodmienny i odnosi się do obu liczb i rodzajów, jednak zawsze tylko do podmiotu zdania. Używa się go, jako zaimka zwrotnego ze znaczeniem „sobie samemu”, „siebie samego”

Maria pensa soltanto a sé. – Maria myśli tylko o sobie.
Lui si veste da sé. – On sam się ubiera.
I ragazzi vogliono avere tutto per sé. – Chłopcy chcą mieć wszystko dla siebie.

zaimkowi „sé” oraz innym zaimkom akcentowanym w formie zwrotnej towarzyszy zwykle wyraz „stesso”, który wzmacnia wartość krótkiej formy zaimka akcentowanego:

Ogni uomo deve conoscere sé stesso. – Każdy musi poznać samego siebie.
Pensi soltanto a te stesso. – Myślisz tylko o sobie.
Parlo con me stessa. – Rozmawiam sama ze sobą.
Dobbiamo conoscere noi stessi. – Musimy poznać samych siebie.

przyimki: su, tra, contro, dopo, senza, dietro, presso, verso przyjmują dodatkowo przed zaimkiem akcentowanym przyimek DI

Conto su di loro. – Liczę na nich.
Decidete tra di voi. – Zdecydujcie między sobą.
Non posso vivere senza di te. – Nie mogę żyć bez ciebie.
Arriveremo dopo di loro. – Przybędziemy później niż oni.

GARŚĆ PLIKÓW DO TEORII I ĆWICZEŃ

Pronomi diretti i indiretti – (teoria) wersja pdf
ćwiczenia – zaimek, cz. 1 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 2 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 3 (strona www)
ćwiczenia – zaimek, cz. 4 (strona www)

#matura2018 (5) – jak wygląda egzamin ustny z języka włoskiego?

Zapraszam na kolejny wpis dotyczący zagadnień związanych z maturą 2018 z języka włoskiego. Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący egzaminu ustnego z języka włoskiego, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂
Na końcu notatki znajdziecie także dwa pliki pdf z przykładowymi zestawami egzaminacyjnymi – egzamin ustny.

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Jak przebiega egzamin maturalny ustny z języka włoskiego?

Choć do matury jeszcze dużo czasu, to warto jednak wiedzieć, co nas czeka – jeśli chodzi o sam egzamin, jak wygląda, ile czasu trwają poszczególne jego elementy i jaką maksymalnie punktację możemy zdobyć.

            Egzamin ustny z języka włoskiego będzie trwał ok. 15 minut. Oczywiście wszelkie sprawy organizacyjne wydłużą czas przebywania w sali. W czasie tych 15 minut zdążycie odpowiedzieć na 3 pytania zawarte w zestawie egzaminacyjnym, który wylosujecie sami, osobiście, własną ręką zaraz po wejściu do sali egzaminacyjnej.

Co znajdziesz w zestawie, który wylosujesz? Będą tam czekać na Ciebie cztery elementy, takie pytania-zadania:

rozmowa wstępna, która nie podlega ocenie – egzaminujący zadaje kilka pytań związanych z zainteresowaniami zdającego. Lista pytań do wyboru zamieszczona jest wyłącznie w zestawie dla egzaminującego. Celem rozmowy jest umożliwienie zdającemu oswojenie się z sytuacją egzaminacyjną. Na tę rozmowę przewiduje się ok. 2 minut, nie dłużej.

rozmowa z odgrywaniem roli – zdający ma ok. 30 sekund na zapoznanie się z poleceniem zadania. Zadanie polega na przeprowadzeniu rozmowy, w której zdający i egzaminujący odgrywają role wskazane w poleceniu. Role przyjmowane przez zdającego odpowiadają doświadczeniom życiowym osoby nastoletniej lub stawiają go w sytuacjach typowych, np. bar, ulica, sklep. W trakcie rozmowy, zdający musi odnieść się do czterech elementów wskazanych w poleceniu i rozwinąć swoją wypowiedź. Istotne jest również, aby zdający w sposób właściwy reagował na wypowiedzi egzaminującego. Na tę część egzaminu przeznaczonych jest ok. 4 minut, w tym czas na zapoznanie się z treścią polecenia.

opis ilustracji i odpowiedź na 3 pytania – w zestawie znajdziecie ilustrację, którą w prawidłowy sposób należy opisać. Należy określić przede wszystkim trzy ważne elementy, bez których ciężko będzie nam zdobyć punkty. Jest to: określenie miejsca, osoby (jeśli się znajdują) oraz wykonywane czynności przez te osoby. Dlatego też dobrze byłoby znać słownictwo związane z opisem człowieka, jego wygląd zewnętrzny oraz cechy charakteru, które niejednokrotnie można wyczytać z fotografii. Opisując obrazek powinniśmy pamiętać także do rozwijania swojej wypowiedzi. Warto do tego używać przymiotników, np. na obrazku znajduje się chłopak (zaznaczyliśmy wypowiedź). Chłopak jest wysoki i ma blond włosy (rozwinęliśmy wypowiedź). Na obrazku widzimy most (zaznaczyliśmy wypowiedź). Most jest drewniany i długi (rozwinęliśmy wypowiedź). To wszystko jest punktowane. Na to zadanie przeznacza się ok. 3 minut.

wypowiedź na podstawie materiału stymulującego oraz odpowiedź na dwa pytania – nie ma, co ukrywać. To najtrudniejsza część egzaminu. Zdający ma aż 1 minutę na zapoznanie się z poleceniem i treścią zadania. Zdający wybiera element z materiału stymulującego, który jego zdaniem najbardziej pasuje bądź spełnia określone warunki, które zawarte są w poleceniu. Należy uzasadnić swój wybór a także uzasadnić, dlaczego odrzuciło się pozostały materiał. W dalszej części należy odpowiedzieć na pytania zadane przez egzaminatora. Pytania te również widzi tylko egzaminujący. Należy odpowiadać pełnymi zdaniami i nie ograniczać się do zdawkowych odpowiedzi, takich jak „”, „no”, „perché no?”. Na to zadanie przewidziane jest ok. 5 minut, włączając w to minutę na zapoznanie się z treścią.

Jak podliczymy czasy na poszczególne zagadnienia, to wyjdzie nam ok. 15 minut. Wierzcie mi, że da się odpowiedzieć na te wszystkie zagadnienia w tym czasie właśnie.

Za cały, dobrze zdany egzamin ustny można otrzymać maksymalnie 30 punktów:
– za sprawność komunikacyjną w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt 18 pkt
– zakres użytych środków leksykalno-gramatycznych w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt do 4 pkt
– poprawność użytych środków leksykalno-gramatycznych w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt do 4 pkt
– wymowa w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt do 2 pkt
– płynność wypowiedzi w ciągu całego egzaminu – od 0 pkt do 2 pkt

Należy pamiętać, że oceniane jest to jak mówimy, co mówimy, czy odpowiedzi są na temat. Nie ma tu miejsca na tzw. lanie wody. Egzaminujący ocenia nasz zasób słów i struktur gramatycznych oraz prawidłowe ich użycie i ewentualny stopień zaburzenia komunikacji w razie źle użytej konstrukcji. Wymowa i płynność wypowiedzi oceniana jest pod kątem naszego zacinania się oraz ocenia się poprawność akcentowania pojedynczych dźwięków. Dlatego też warto przed lustrem ćwiczyć cały czas wyraźną wymowę. Wiem, że stres związany z egzaminem oraz blokada w mówieniu nie są najlepszym przyjacielem zdającego, ale jeśli ktoś podchodzi do egzaminu maturalnego, musi mieć świadomość, pod jakim kątem będzie oceniany.

Egzamin ustny jest tak skonstruowany, że nie ma możliwości wyboru zadań, od którego chcemy zacząć egzamin. Nie ma też możliwości wracania do pytania wcześniejszego. Oznacza to, że jeśli będziemy chcieć zacząć od opisu obrazka to nie możemy wrócić do zadania z odgrywaniem roli. Pytanie przepada, a co najważniejsze, przepadają nam cenne punkty.

Aby zdać egzamin ustny z języka obcego, należy mieć minimum 9 punktów, czyli 30 % egzaminu należy zaliczyć.

Aha, no i jeszcze jedno, co z pewnością Was interesuje. Wszystkie pytania-zadania są napisane w języku polskim. Natomiast pytania zadawane przez egzaminującego są oczywiście w języku włoskim.

egzamin ustny – przykładowe zadania – język włoski (1)
egzamin ustny – przykładowe zadania – język włoski (2)
Matura ustna z języka włoskiego – tekst notatki (pdf)

 

#matura2018 (4) – liczebnik; słownictwo mieszkaniowe (tablice)

Zapraszam na kolejny wpis dotyczącego gramatyki i słownictwa z języka włoskiego. Materiał może posłużyć do powtórek do matury z języka włoskiego, jak również do powtórek materiału dla samego siebie, a także do nauki dla początkujących.
Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Poniższy wpis dotyczący liczebnika, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Innowacją dzisiejszego wpisu jest to, że nie będzie tradycyjnej listy słówek związanych z mieszkaniem, domem. Będą za to tablice, które ułatwią Wam naukę i zapamiętanie rzeczowników związanych z mieszkaniem. Kiedy klikniecie w daną tablicę, otworzy się ona w nowym oknie w dobrej rozdzielczości. Mam nadzieję, że widząc przedmiot i jego znaczenie, łatwiej i szybciej go zapamiętacie.

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Liczebnik

Z liczebnikiem jest o tyle łatwa sprawa, że trzeba nauczyć się po prostu liczyć po włosku i to cała filozofia. Nie ma, co ukrywać, będą one nam potrzebne na każdym kroku używania języka włoskiego i nie możemy pozwolić sobie na to by najzwyczajniej ich nie znać.

 

Liczebniki dzielimy na:

  • główne [cardinali]
  • porządkowe [ordinali]
  • wielorakie [moltiplicativi]
  • ułamkowe [frazionari]
  • zbiorowe [collettivi]

Liczebniki główne

0 – zero

1 – uno          11 – undici          21 – ventuno          31 – trentuno

2 – due          12 – dodici         22 – ventidue         32 – trentadue

3 – tre            13 – tredici        23 – ventitre           33 – trentatre

4 – quatro      14 – quattordici      24 – ventiquattro          34 – trentaquattro

5 – cinque      15 – quindici           25 – venticinque            35 – trentacinque

6 – sei              16 – sedici               26 – ventisei                   36 – trentasei

7 – sette          17 – diciassette      27 – ventisette                37 – trentasette

8 – otto             18 – diciotto           28 – ventotto                   38 – trentotto

9 – nove           19 – diciannove     29 – ventinove                39 – trentanove

10 – dieci         20 – venti                30 – trenta                       40 – quaranta

50 – cinquanta          60 – sessanta          70 – settanta          80 – ottanta

90 – novanta              100 – cento               101 – centouno       103 – centotre

108 – centootto          200 – duecento        300 – trecento       1 000 – mille

2 000 – duemila         3 000 – tremila         10 000 – diecimila

21 000 – ventunmila

100 000 – centomila

200 000 – duecentomila

1 000 000 – un milione

2 000 000 – due milioni

1 000 000 000 – un miliardo

2 000 000 000 – due miliardi

 

Uwaga!

 – liczebniki główne są nieodmienne z wyjątkiem uno i mille

  • uno – zmienia się dokładnie w ten sam sposób jak rodzajnik nieokreślony
  • mille – w liczbie mnogiej przybiera formę mila

 – zero, milione, miliardo – wszystkie one są rodzaju męskiego, przez co tworzą liczbę mnogą z końcówką –i. Jeśli po nich stoi rzeczownik to trzeba poprzedzić go przyimkiem di:

  • due milioni di euro – dwa miliony euro

– nazwy dziesiątek (od venti) pozbawione są samogłoski przed uno i otto:

  • ventuno, quarantotto.

– liczebnik najczęściej występuje przed rzeczownikiem, do którego się odnosi:

  • mio padre ha trent’anni – mój ojciec ma 30 lat

– liczebnik użyty po rzeczowniku tłumaczymy jak liczebnik porządkowy:

  • la camera tredici – pokój trzynasty

– przy podawaniu dat i godzin, pomija się rzeczownik, do którego się odnosi liczebnik, zostaje jednak rodzajnik:

  • sono nato il (giorno) cinque settembre – urodziłem się (dnia) 5. września
  • sono le (ore) otto – jest (godzina) ósma

 

Liczebniki porządkowe

1° – primo            11° – undicesimo / decimo primo*             21° – ventunesimo

2° – secondo        12° – dodicesimo / decimo secondo         23° – ventitreesimo

3° – terzo             13° – tredicesimo / decimo terzo                 28° – ventottesimo

4° – quarto           14° – quattordicesimo / decimo quarto     30° – trentesimo

5° – quinto           15° – quindicesimo / decimo quinto           40° – quarantesimo

6° – sesto             16° – sedicesimo / decimo sesto                   50° – cinquantesimo

7° – settimo         17° – diciassettesimo / decimo settimo      60° – sessantesimo

8° – ottavo           18° – diciottesimo/decimo ottavo                  70° – settantesimo

9° – nono             19° – diciannovesimo/decimo nono             80° – ottantesimo

10° – decimo       20° – ventesimo                                                 90° – novantesimo

100° – centesimo             101° – centounesimo                          102° – centoduesimo

200° – duecentesimo

300° – trecentesimo

1 000° – millesimo

1 001° – millesimo primo

1 002° – millesimo secondo

2 000° – duemillesimo

3 000° – tremillesimo

10 000° – diecimillesimo

100 000° – centomillesimo

1 000 000° – un milionesimo

 

Uwaga!

– nazwy liczebników od 1 do 10 pochodzą od nazw łacińskich

– pozostałe liczebniki tworzymy dodając końcówkę –esimo do liczebnika głównego,
ale traci on wtedy końcową samogłoskę:

diciotto – diciott-esimo

– liczebniki porządkowe są przymiotnikami (uzgadniamy liczebnik porządkowy
z rzeczownikiem, a nawet rzeczownikami, przez co należy pamiętać, że są odmienne:

  • la seconda giornata
  • le prime due volte
  • mia figlia fa la cinque (classe)

– liczebnik porządkowy stojący po imieniu, np. króla czy papieża, wskazuje na kolejność:

  • Carlo V – Carlo quinto
  • Luigi XIV – Luigi quattordicesimo / decimo quarto
  • Leone XIII – Leone tredicesimo / decimo terzo
  • Giovanni Paolo II – Giovanni Paolo secondo

– liczebników porządkowych używamy także przy podawaniu numerów rozdziałów, scen, aktów literackich:

  • „Traviata”, atto I, scena 3° – “Traviata”, atto primo, scena terza

– liczebniki porządkowe używane są także do określenia danego stulecia:

  • XIV sec. – quattordicesimo secolo

– od wieku XIII, można określić stulecia używając do tego liczebników głównych:

  • il secolo XIII – il Duecento
  • il secolo XVI – il Cinquecento
  • il secolo XVII – il Seicento
  • il secolo XX – il Novecento

 

Liczebniki wielorakie

 

– liczebniki te wskazują, ile razy dana wielkość jest wielokrotnością innej:

  • semplice = 1x – pojedynczy
  • doppio = 2x – podwójny
  • triplo = 3x – potrójny
  • quadruplo = 4x – poczwórny

– aby wykazać większą wielokrotność, stosuje się wyrażenie:

  • x volte maggiore/minore – x razy większe/mniejsze

 

Liczebniki ułamkowe

1/4 – un quarto, gdzie un wskazuje na jedną część z całości zaznaczonej liczebnikiem porządkowym quarto

1/5 – un quinto, gdzie un wskazuje na jedną część z całości zaznaczonej liczebnikiem porządkowym quinto

1/16 – un sedicesimo, gdzie un wskazuje na jedną część z całości zaznaczonej liczebnikiem porządkowym quarto

 

Liczebniki zbiorowe (lista)

decima /decime – około dziesięciu/dziesiątki

ventina /ventine – około dwudziestu

trentina /trentine – około trzydziestu

la quarantina, la cinquantina… – około czterdziesttu, około pięćdziesięciu

centinaio /centinaia – około stu, setki

migliaio /migliaia – około tysiąca, tysiące

un paio /paia – para, ale w znaczeniu dwuelementowego zbioru przedmiotów, ale także osób i zwierząt tej samej płci

un paio – kilka – może oznaczać również nieokreśloną wielkość

coppia /coppie – para ludzi różnej płci

dozzina /dozzine – tuzin

entrambi /entrambe; ambedue (nieodmienny) – obaj, obie, oboje

 

Mieszkanie – tablice

Liczebnik – (teoria) wersja pdf

ćwiczenia – liczebnik (strona www)

 

Liczebnik – ćwiczenia + klucz

 

rozszerzenie informacji na temat liczebnika „uno”
(blog Ancor di più)

Zapisz

#matura2018 (3) – rzeczownik – jego liczba i rodzaj; słownictwo – człowiek, cz. 2.

Zapraszam na pierwszy wpis dotyczącego gramatyki i słownictwa z języka włoskiego. Materiał może posłużyć do powtórek do matury z języka włoskiego, jak również do powtórek materiału dla samego siebie, a także do nauki dla początkujących.
Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Listę słówek „Człowiek, cz. II” oraz poniższy wpis dotyczący rzeczownika, znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Rzeczownik

Rzeczownik:

  • rzeczownik [il nome] to odmienna samodzielna część mowy, nazywająca osoby, rzeczy, zwierzęta, rośliny, zjawiska
  • odpowiada na pytania: kto? co?

Rzeczowniki w języku włoskim:

  • poprzedzone są zazwyczaj przez rodzajnik, który wskazuje na ich: rodzaj, liczbę oraz określoność lub nieokreśloność
  • odmieniają się tylko przez rodzaje i liczby
  • nie odmieniają się przez przypadki, a odmianę zastępuje odpowiednie użycie przyimków [le preposizioni]

RODZAJ RZECZOWNIKA

Rzeczowniki włoskie mają tylko dwa rodzaje:

1) męski – maschile
2) żeński – femminile

Rodzaj rzeczownika można określić po stojącym przed nim rodzajniku lub zaimku.

RODZAJ MĘSKI

Rodzaj męski obejmuje:

  • większość rzeczowników zakończonych na -o -i -e, oraz kilka zakończonych na -a
    il pranzo – obiad
    il libro – książka
    il sosia – sobowtór
  • nazwy drzew
    il melo – jabłoń
    il ciliegio – czereśnia

    WYJĄTEK!!!
    la vite – winorośl
    oraz nazwy drzew zakończone na -a, np. la quercia – dąb
  • nazwy rzek i jezior
    il Tevere – Tybr
    il Po – Pad
    il Garda – jezioro Garda

    WYJĄTEK!!!
    Większość nazw rzek zakończonych na -a, np. la Vistola – Wisła
  • nazwy miesięcy i dni tygodnia
    il febbraio – luty
    il settembre – wrzesień
    il lunedì – poniedziałek
    il sabato – sobota

    WYJĄTEK!!!
    la domenica – niedziela
  • rzeczowniki rodzaju męskiego będące tytułami, zakończone na -re
    dottore, signore, professore, ingegnere

RODZAJ ŻEŃSKI

Rodzaj żeński obejmuje:

  • większość rzeczowników kończących się na -a oraz część kończących się na -e  -i  -o
    la macchina – samochód
    la frase – zdanie
    la casa – dom
    la lezione – lekcja
  • rzeczowniki stanowiące nazwy owoców:
    la mela – jabłko
    la ciliegia – czereśnia
    WYJĄTKAMI są nazwy wspólne dla drzew owocowych i ich owoców:
    il limone – cytryna
    il mandarino – mandarynka
    il fico – figa
  • nazwy miast:
    (la) Milano – Mediolan
    (la) Varsavia – Warszawa

    WYJĄTEK!!!
    il Cairo – Kair
  • nazwy wysp:
    la Sicilia – Sycylia
    la Islanda – Islandia

    WYJĄTEK!!!
    il Madagascar – Madagaskar
  • nazwy marek samochodów:
    la Fiat, la Mercedes
  • rzeczownik, który sprawia dość dużo kłopotu uczącym się języka włoskiego
    la gente – ludzie (la gente è buona – ludzie są dobrzy)

Tworzenie rzeczowników rodzaju żeńskiego

Rodzaj żeński rzeczowników osobowych tworzy się przez:

  • zmianę końcówki rzeczownika rodzaju męskiego z -o na -a:
    il maestro, la maestra – nauczyciel, nauczycielka
    il gatto, la gatta – kot, kotka
  • zmianę końcówki rzeczownika rodzaju męskiego -e na -a:
    il signore, la signora – pan, pani
    il padrone, la padrona – szef, sze­fowa
    l’infermiere, l’infermiera – pielęgniarz, pielęgniarka
  • zmianę końcówki rzeczownika rodzaju męskiego -e na -essa:
    il dottore, dottoressa – lekarz, lekarka
    l’oste – l’ostessa – gospodarz, gospodyni
    il leone, la leonessa – lew, lwica
    lo studente, la studentessa – student, studentka
  • zmianę końcówki rzeczownika rodzaju męskiego -tore na -trice:
    il pittore, la pittrice – malarz, malarka
    il vincitore, la vincitrice – zwycięzca, zwyciężczyni
  • rodzaj żeński nazw zwierząt i ptaków:
    – nazwy zwierząt rodzaju żeńskiego tworzy się od nazw rodzaju męskiego przez zmianę końcówki rodzaju męskiego -o na -a:
    il gatto, la gatta – kot, kotka
    l’asino, l’asina – osioł, oślica

    WYJĄTEK!!!
    gallo, gallina – kogut, kura.

– nazwy rodzaju żeńskiego tworzy się przez zmianę końcówki na­zwy rodzaju męskiego -e na -essa:
il leone, la leonessa – lew, lwica
l’elefante, l’elefantessa – słoń, słonica.

– niektóre zwierzęta mają różne nazwy dla rodzaju męskiego i dla rodzaju żeńskiego:
il cane, la cagna – pies, suka
il becco, la capra – kozioł, koza
il montone, la pecora – baran, owca
il porco, la scrofa – wieprz, maciora

UWAGA!!!
Nazwy niektórych zwierząt mają jedną formę wspólną dla rodzaju męskiego i dla rodzaju żeńskiego. Są to rzeczowniki odnoszące się na ogół do świata zwierzęcego. Ich rodzaj jest czysto gramatyczny i nie odzwierciedla biologicznego podziału płci:

la balena – wieloryb – jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego i nie ma odpowiadającej mu formy męskiej

il canguro – kangur – jest rzeczownikiem rodzaju męskiego i nie ma odpowiadającej mu formy żeńskiej.

Chcąc sprecyzować płeć osobnika, należy dodać do rzeczownika formę maschio (samiec) lub femmina (samica):

– la tartaruga maschio, il maschio della tartaruga – samiec żółwia

– la tartaruga femmina, la femmina della tartaruga – samica żółwia

  • część rzeczowników żywotnych ma odrębne for­my dla rodzaju męskiego
    i żeńskiego

    l’uomo, la donna – mężczyzna, kobieta
    il maschio, la femmina – samiec, samica
    il marito, la moglie, mąż, żona
    il padre, la madre – ojciec, matka
    il fratello, la sorella – brat, siostra
    il toro, la mucca – byk, krowa
  • jednakową postać niezależnie od rodzaju, mają rzeczowniki:
    – zakończone na -ese, stanowiące nazwę narodowości:
    il francese, la francese – francuz, francuzka

– zakończone na -ante i -ente:
il cantante, la cantante – śpiewak, śpiewaczka
l’insegnante, l’insegnante – nauczyciel, nauczycielka

– zakończone na -a, -ista, -cida:
l’artista, l’artista – artysta, artystka
l’autista, l’autista – kierowca
la guida, la guida – przewodnik, przewodniczka
il turista, la  turista – turysta, turystka
il protagonista, la protagonista – bohater, bohaterka

– niektóre rzeczowniki osobowe zakończone na -e:
il nipote, la nipote – wnuk, wnu­czka
il coniuge, la coniuge – małżonek, małżonka

– niektóre rzeczowniki, zależnie od rodzaju, mają różne znaczenia:
un critico, una critica – krytyk, krytyczka
un melo, una mela – jabłoń, jabłko
un posto, una posta – miejsce, poczta
un modo, una moda – sposób, moda
un banco, una banca – lada, bank

LICZBA MNOGA RZECZOWNIKA

ZMIANA KOŃCÓWEK LICZBY POJEDYNCZEJ

rodzaj

liczba pojedyncza

liczba mnoga

męski

o, e, a, i

i

żeński

a

e

e, i

i

Liczba mnoga regularna

  • rzeczowniki rodzaju męskiego zmieniają końcówki liczby pojedynczej
    z -o -e -a -i na -i o e a i –> i

    lo zaino, gli zaini – plecak, plecaki
    l’atlante, gli atlanti – atlas, atlasy
    il problema, i problemi – problem, problemy
  • rzeczowniki rodzaju żeńskiego zmieniają końcówki liczby pojedynczej
    z -a
    na -e oraz z -e -i na -i a –> e     e i –> i
    la chiave, le chiavi – klucz, klucze
    la matita, le matite – ołówek, ołówki

 

kilka rzeczowników rodzaju żeńskiego zakończonych na -o w liczbie mnogiej nie zmieniają końcówek:
la radio – radio
la dinamo – prądnica
la moto – motocykl
l’auto – samochód
la foto – fotografia
la metro – metro
WYJĄTEK!!!
la mano, le mani – ręka, ręce
l’ala, le ali – skrzydło, skrzydła
l’arma, le armi – broń

Liczba mnoga nieregularna

  • rzeczowniki nie zmieniające końcówek w liczbie mnogiej
    – rzeczowniki z akcentem na ostatniej głosce:
    il caffè, i caffè – kawa
    la virtù, le virtù – cnota
    l’età, le età – wiek

– rzeczowniki 1-sylabowe:
il re, i re – król, królowie
la gru, le gru – żuraw, żurawie

– rzeczowniki kończące się na samogłoskę -i:
il paraurti, i paraurti – zderzak, zderzaki
la tesi, le tesi – teza, tezy

– niektóre rzeczowniki zakończone na spółgłoskę:
il bar, i bar – bar, bary
lo sport, gli sport – sport, sporty

– rzeczowniki zakończone na -ie:
la superficie, le superfici – powierzchnia, powierzchnie
la specie, le specie – gatunek
la serie, le serie – seria
WYJĄTEK!!!
la moglie – le mogli – żona

  • niektóre rzeczowniki w liczbie mnogiej są innego rodzaju niż w liczbie pojedynczej:
    l’eco, gli echi – echo, echa
    l’uovo, le uova – jajko, jajka
    il dito, le dita – palec, palce
    il corno, le corna – róg, rogi
    il lenzuolo, le lenzuola (i lenzuoli) – prześcieradło, pościel (prześcieradła)
    il paio, le paia – para
  • rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej
    gli spinaci – szpinak
    gli occhiali – okulary
    i pantaloni – spodnie
    le nozze – wesele
    le redini – lejce
    le mutande – majtki
    le forbici – nożyce
  • niektóre rzeczowniki posiadają dwie formy liczb mnogiej
    il braccio, le braccia, i bracci – ramię, ramiona człowieka, ramiona np. fotela
    il ginocchio, le ginocchia, i ginocchi – kolano, kolana
    l’orecchio, le orecchie, gli orecchi – ucho, uszy, ucha np. dzbanka
    il labbro, le labbra, i labbri – warga, wargi, brzegi
    l’osso, le ossa, gli ossi – kość, kości, kości poćwiartowanego zwierzęcia

 

GARŚĆ PLIKÓW DO TEORII I ĆWICZEŃ

Rzeczownik – (teoria) wersja pdf
Człowiek cz. II – wersja pdf
ćwiczenia – rzeczownik, cz. 1 (strona www)
Rzeczownik – ćwiczenia + klucz – wersja pdf

#matura2018 (2) – rodzajnik + słownictwo – człowiek cz. 1

Zapraszam na pierwszy wpis dotyczącego gramatyki i słownictwa z języka włoskiego. Materiał może posłużyć do powtórek do matury z języka włoskiego, jak również do powtórek materiału dla samego siebie, a także do nauki dla początkujących.
Wpis powstał głównie z myślą dla członków fejsbókowej grupy –> MATURA – język włoski, do której serdecznie zapraszam.

Dziś zajmiemy się rodzajnikiem włoskim, jego odmianą oraz użyciem. Ilość teorii może na początku przerazić, ale wierzcie mi, że to tylko pozory. Porządnie się wczytajcie w tekst. Jak już to zrobicie to zapraszam do wykonania ćwiczeń, które znajdziecie na końcu notki, które są pod postacią linków do stron, które otwierać się będą w nowym oknie.

Zapraszam także do zapoznania się ze słownictwem, które dziś dotyczyć będzie człowieka, a konkretniej jego wyglądu, charakteru i opisu części ciała. Jest to I z dwóch części listy słówek. Link również znajdziecie na końcu notki.

Listę słówek oraz poniższy wpis dotyczący rodzajnika znajdziecie na końcu notki pod postacią pliku pdf. Zawsze będzie on w plikach, tak aby można było sobie go ściągnąć i wydrukować. Pomyślałem, że tak będzie wygodniej dla wszystkich, którzy chcą sobie kompletować tego typu wpisy 🙂

Całościowy Plan Działania na przyszłe tygodnie znajdziecie w tym wpisie –> KLIKNIJ TUTAJ.

Rodzajnik

Rodzajnik [articolo] jest jednym z określników, czyli wyrazów gramatycznych. Poprzedza rzeczownik i służy do zaktualizowania go w tekście, a więc do nadania mu znaczenia dokładnie określonego. Rodzajnik pozostaje z rzeczownikiem w ścisłym związku gramatycznym, zgadzając się z nim w rodzaju i liczbie.

W języku włoskim wyróżniamy trzy typy rodzajników:
1. określony [articolo determinativo]
2. nieokreślony [articolo indeterminativo]
3. cząstkowy [articolo partitivo]

RODZAJNIK OKREŚLONY

rodzaj męski

rodzaj żeński

liczba pojedyncza

il, lo, l’

la, l’

liczba mnoga

i, gli

le

Użycie:

il
przed rzeczownikami rodzaju męskiego liczby pojedynczej, rozpoczynających się od spółgłoski, z wyjątkiem s przedspółgłoskowego, gn, pn, ps, sc, x, z oraz spółsamogłoski i (wymawianej jak j): il ladro, il figlio

lo
przed rzeczownikami rodzaju męskiego liczby pojedynczej zaczynającymi się od s przedspółgłoskowego, gn, pn, ps, sc, x, z oraz od półsamogłoski i (wymawianej jak j): lo stivale, lo, sciame, lo sport, lo zio, lo psicologo, a także przed wyrazami obcego pochodzenia: lo pteroide

l’
przed rzeczownikami rodzaju męskiego i żeńskiego liczby pojedynczej zaczynającymi się od samogłoski: l’amico, l’anima, l’ombrello, l’acqua

la
przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego liczby pojedynczej, zaczynającymi się od spółgłoski: la sorella, la finestra, la strada, la lingua

i
przed rzeczownikami rodzaju męskiego liczby mnogiej, w tych samych sytuacjach, co rodzajnik il: i ladri, i figli

gli
przed rzeczownikami rodzaju męskiego liczby mnogiej, zaczynającymi się do samogłoski, s przedspółgłoskowego, gn, ps, sc, x, z oraz od półsamogłoski i (czytanej jak j): gli amici, gli spaghetti, gli zii, gli errori

le
przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego liczby mnogiej: le amiche, strade, le sorelle

Rodzajnika określonego używa się także przy:

  • rzeczownikach, o których była przedtem mowa:
    1. Un corteo di circa duemila pubblici funzionari si è formato stamani davanti al municipio.
    2. Il corteo è arrivato verso mezzogiorno davanti al minister delle finanze.
    1. (jakiś) Pochód złożony z około dwu tysięcy funkcjonariuszy publicznych uformował się dzisiaj rano przed magistratem.
    2. Około południa pochód (o którym mówiłem w pierwszym zdaniu) przybył pod ministerstwo finansów.
  • rzeczownikach oznaczających coś względnie znanego:
    ha perso il treno – spóźnił się pociąg
  • rzeczownikach abstrakcyjnych:
    Roma ereditò la musica dalla Grecia – Rzym przejął muzykę z Grecji
  • rzeczownikach, do których bez zmiany sensu zdania można dodać ‘każdy’ lub ‘wszyscy’:
    l’uomo è mortale – człowiek jest śmiertelny = każdy człowiek jest śmiertelny
  • przed nazwami własnymi takimi jak rzeki, jeziora, kontynenty, kraje, regiony, pasma górskie, duże wyspy, nazwami stron świata
  • przed nazwami dyscyplin sportowych, instrumentów, tańców, języków obcych
  • przy nazwach statków, nazw świąt
  • w przydomkach lub przezwiskach używanych zamiast nazwisk można użyć rodzajnik określonyil Botticelli – Alessandro di Mariano Filipepi; il Veronese – Paolo Caliari

RODZAJNIK NIEOKREŚLONY

rodzaj męski

rodzaj żeński

liczba pojedyncza

un, uno

una, un’

liczba mnoga

Użycie:

un, una
przed rzeczownikami rodzaju męskiego lub żeńskiego – we wszystkich innych przypadkach: un calcolatore, un foglio, un libro, un quadro / una casa, una sorella, una strada, una nipote

un’
przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego liczby pojedynczej, zaczynającej się od samogłoski: un’amica, un’ombra’, un’arancia

uno
analogicznie do rodzajnika określonego lo – przed rzeczownikami rodzaju męskiego liczby pojedynczej zaczynającymi się od s przedspółgłoskowego, gn, pn, ps, sc, x, z oraz od półsamogłoski i (czytanej jak j): uno pneumatico, uno psicologico, uno zaino, uno xerografo

Rodzajnika nieokreślonego używa się gdy:

  • mówimy o osobach lub rzeczach bliżej nieokreślonych, nieznanych
  • rodzajnik nieokreślony może być użyty zamiast rodzajnika określonego, gdy ten może być zastąpiony przez ‘ogni’ – ‘każdy’:
    un uomo non deve piangere – (każdy) mężczyzna nie powinien płakać
  • w zdaniach wykrzyknikowych rodzajnik nieokreślony ma nieraz zabarwienie uczuciowe:
    c’era una luna! – ale był księżyc!
  • gdy łączymy rzeczownik z przymiotnikiem:
    un libro interessante – (jakaś) interesująca książka
    un attore famoso – (jakiś) sławny aktor
  • rodzajnik nieokreślony zawiera w sobie także funkcję liczebnika:
    ho un gatto e due gatte – mam jednego kocura i dwie kotki

RODZAJNIK CZĄSTKOWY

rodzaj męski rodzaj żeński
liczba pojedyncza del, dello, dell’ della, dell’
liczba mnoga dei, degli delle

Rodzajnik cząstkowy [articolo partitivo] składa się z przyimka di oraz form rodzajnika określonego il-lo-l’-la-i-gli-le

Znaczenie:

  • rodzajnik cząstkowy w liczbie pojedynczej znaczy tyle, co: ‘trochę’, ‘nieco’ i mówi
    o nieokreślonej ilości czegoś, o czym mówimy:
    Compro del pane e del burro – Kupuję chleb i masło (nieokreśloną ich ilość)
    Vuoi dell’acqua? – Chcesz (trochę) wody?
  • w liczbie mnogiej znaczy tyle, co: ‘jacy’, ‘jacyś’, ‘niektórzy’, ‘niektóre’, ‘kilku’, ‘kilka’:
    Ci sono dei clienti nel negozio – W sklepie są (jacyś) klienci
    Ho delle amiche in Francia – Mam kilka przyjaciółek we Francji
  • niekiedy uważany jest za formę liczby mnogiej rodzajnika nieokreślonego:
    Laura è una chiacchierona – Le due ragazze sono delle chiacchierone
  • zamiast rodzajnika cząstkowego przed rzeczownikami niepoliczalnymi możemy użyć wyrażeń przyimkowych lub rzeczowników określających ilość:
  • un po’ di – trochę
  • un chilo di – kilogram
  • un litro di – litr
  • un metro di – metr
  • una scatola – puszka, pudełko
  • una lattina – puszka
  • una botiglia – butelka
  • un barattolo – słoik
  • un pachetto – paczka
  • UWAGA! Kiedy używamy wyrażeń przyimkowych przy określaniu ilości, pamiętajmy, że przyimek di nie łączy się z rodzajnikiem określanego rzeczownika:
    un chilo DI patate – un chilo DELLE patate

KIEDY UŻYWAMY RODZAJNIKA, A KIEDY MOŻEMY GO OPUŚCIĆ?

  • przed rzeczownikami oznaczającymi pokrewieństwo:
    mio padre, tua madre, sua sorella, nostro fratello, vostra figlia, sua moglie

UWAGA! rodzajnik musi być użyty z rzeczownikami oznaczającymi pokrewieństwo
w wypadku, gdy:
1. są użyte w liczbie mnogiej: i miei genitori, le tue sorelle
2. są użyte w połączeniu z przymiotnikiem lub są określone w inny sposób: la nostra cara madre, il tuo zio di Palermo
3. są użyte w formie zdrobniałej lub zgrubiałej: la tua sorellina, la nostra mamma
4. przed loro: il loro padre, la loro madre

  • przed rzeczownikami poprzedzonymi rodzajnikiem cząstkowym lub zaimkiem przymiotnym nieokreślonym:
    alcuni, molti, tanti, troppi, pochi
  • przed rzeczownikami w liczbie mnogiej, jeśli w liczbie pojedynczej poprzedzałby je rodzajnik nieokreślony:
    Un libro e un quaderno erano per terra. Libri e quaderni erano per terra. – Książki i zeszyty leżały na podłodze.
    Ho un libro interessante. Ho libri interessanti. – Mam interesujące książki.
  • przed rzeczownikami w wołaczu (tryb rozkazujący):
    Entri, signore! – Proszę, niech Pan wejdzie!
  • przy wyliczaniu większej liczby rzeczowników, gdy przed rzeczami wyliczanymi stoi lub mógłby stać dwukropek:
    Nel giardino c’erano (:) bambini e adulti, donne e uomini. – W ogrodzie były dzieci i dorośli, kobiety i mężczyźni.
    ale: Eva vuole una gomma, una matita, un guaderò e dei pennarelli. – Ewa chce gumkę, ołówek i flamastry.
  • po przyimkach DI i DA:
    la Facolta di Storia – Wydział Historii
    l’insegnante d’italiano – nauczyciel włoskiego
    un chilo di caramelle – kilogram cukierków
    un vestito da sera – suknia wieczorowa
    la sala da pranzo – pokój jadalny
  • w wyrażeniach przysłówkowych sposobu, złożonych z przyimka
    i rzeczownika
    in fretta – pospiesznie, w pośpiechu
    con grande piacere – z wielką przyjemnością
    senza valore – bez wartości
    con pazienza – cierpliwie
    per mia fortuna – na szczęście dla mnie
    per (ad) esempio – na przykład
    senza fretta – bez pośpiechu
  • przed nazwami środków transportu, jeśli nie są jednoznacznie określone:
    in macchina – samochodem
    in treno – pociągiem
    ale: con la macchina di Pietro – samochodem Piotra
  • rodzajnik opuszcza się przed nazwami geograficznymi:
    przed nazwami miast:
    Firenze – Florencja
    Varsavia – Warszawa
    UWAGA! Rodzajnik stawia się go jedynie wówczas, gdy nazwy miast występują z przymiotnikiem:
    la famosa Cracovia – słynny Kraków
    l’antica Roma – starożytny Rzym
    la Bella Vienna – piękny Wiedeń
    przed konkretnymi nazwami placów i ulic:
    Mario va alla piazza del teatro.
    ale: Mario abita in piazza Repubblica
    po przyimku: IN, jeśli nazwy geograficzne rodzaju żeńskiego zakończone na: -A:
    l’Italia – in Italia – nell’Italia
    la Toscana – in Toscana
    la Sicilia – in Sicilia – nella bella Sicilia
    WYJĄTKI stanowią nazwy zawierające rodzajnik:
    la Mecca – Mekka
    iI Cairo – Kair
    l’Avana – Hawana
    nazwy: miast, miasteczek, wsi i wysp są zawsze rodzaju żeńskiego, wyjątek stanowi:
    iI Cairo
    il Madagascar
    nazwy: państw, rzek, gór, regionów, części świata, dużych wysp występują z rodzajnikiem:
    Włochy – l’Italia
    Alpy – le Alpi
  • przed niektórymi określeniami czasu:
    1. przed nazwą najbliższego dnia tygodnia (także w przeszłości):
    Sabato sono stato al cinema. – W ostatnią sobotę byłem w kinie.
    2. w dacie, przed nazwą dnia tygodnia:
    Oggi è il 25 novembre 1991, domenica. – Dziś jest 25 listopada 1991 roku, niedziela.
    UWAGA! rodzajnik określony stawia się:
    1. dla zaznaczenia, że czynność powtarza się we wskazany dzień:
    II sabato vado al cinema. – W każdą sobotę chodzę do kina.
    2. dla podkreślenia, że chodzi o określony dzień:
    Era la prima domenica del mese. – To była pierwsza niedziela miesiąca.
    UWAGA! rodzajnik nieokreślony stawia się, gdy dzień nie jest bliżej określony:
    Era una domenica di maggio. – To było w majową niedzielę.
  • po słowie come – w znaczeniu „jako
    Vorrei lavorare come interprete. – Chciałbym pracować, jako tłumacz kabinowy.
  • przed imionami własnymi:
    Marco e Pietro sono amici. – Marek i Piotr są przyjaciółmi.
  • przed nazwiskami:
    È venuto Rossi. – Przyszedł pan Rossi.
    ale: II signor Rossi. – Pan Rossi.
    UWAGA! rodzajnik określony w połączeniu z liczbą mnogą nazwiska oznacza:
    I signori Rossi = I Rossi – Państwo Rossi.
  • przed orzecznikiem rzeczownym lub rzeczownikiem:
    określającym cechę stałą, gatunek, zawód, pochodzenie, wyznanie, stanowisko łub pełnioną funkcję:
    Carlo è studente. – Karol jest studentem.
    Siamo polacchi. – Jesteśmy Polakami.

GARŚĆ PLIKÓW DO TEORII I ĆWICZEŃ

Rodzajnik określony, nieokreślony i cząstkowy – (teoria) wersja pdf
Człowiek cz. I – wersja pdf
ćwiczenia – rodzajnik, cz. 1 (strona www)
ćwiczenia – rodzajnik, cz. 2 (strona www)
ćwiczenia – rodzajnik, cz. 3 (strona www)
rodzajnik – ćwiczenia + rozwiązania – wersja pdf